Bakı Qlobal Şəhərsalma Dünyasının Paytaxtına Çevrilir: VUF13-dən Gözləntilər və Analitik Baxış
2026-cı ilin 17-22 may tarixlərində Bakı şəhəri dünyanın ən mötəbər tədbirlərindən birinə – BMT-nin Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü sessiyasına (WUF13) ev sahibliyi edəcək. “Dünyanın mənzillə təmin edilməsi: Təhlükəsiz və dayanıqlı şəhərlər və icmalar” mövzusuna həsr olunacaq bu forum, Azərbaycanın həm qlobal şəhərsalma siyasətinə töhfəsini, həm də daxili quruculuq təcrübəsini nümayiş etdirmək üçün unikal platformadır.
Azərbaycanın VUF13 Gündəliyi: Strateji Prioritetlər
Ekspertin fikrincə, Azərbaycan forumda dörd əsas blok üzrə öz yanaşmasını təqdim edəcək:
1.Qarabağ Modeli və “Sıfırdan Şəhərsalma”: İşğaldan azad olunmuş ərazilərdə tətbiq edilən “Ağıllı şəhər” və “Ağıllı kənd” konsepsiyaları beynəlxalq miqyasda nadir praktiki keys hesab olunur. Rəqəmsal idarəetmə və yaşıl enerji zonaları bu modelin onurğasını təşkil edir.
2.Yaşıl və Dayanıqlı İnkişaf: Karbon emissiyalarının azaldılması, resursların (su, enerji) optimallaşdırılması və ekoloji balansın qorunması əsas hədəflərdir.
3.İnnovativ İdarəetmə: “Data-driven planning” (məlumatlara əsaslanan planlaşdırma), GIS sistemləri və BIM texnologiyalarının tətbiqi ilə şəhər mühitinin simulyasiyası.
4.İnsan Mərkəzli Urbanizm: Sosial inklüzivlik, ictimai məkanların artırılması və əlçatan infrastrukturun yaradılması.
Ekspert Analizi: Üstünlüklərimiz və Çağırışlar
Muxtar Ərturan Azərbaycanın şəhərsalma sahəsində beynəlxalq təcrübə ilə müqayisədə mövqeyini balanslı şəkildə qiymətləndirib:
Üstünlüklər:
* Sürətli İcra Mexanizmi: Avropa ilə müqayisədə Azərbaycanda iri layihələrin realizasiyası daha çevikdir.
* “Leapfrogging” Effekti: Köhnə sistemləri modernləşdirmək əvəzinə, birbaşa ən son texnologiyaların tətbiqi imkanı.
* Mərkəzləşdirilmiş Planlama: Master planların vahid strategiya ilə hazırlanması və infrastrukturun paralel inkişafı.
Çatışmazlıqlar və Həllini Gözləyən Məsələlər:
* İctimai İştirakçılıq: Vətəndaşların planlama prosesinə cəlb edilməsi mexanizmlərinin gücləndirilməsinə ehtiyac var.
* Balansın Qorunması: Tarixi mühitlə müasir memarlıq arasında həssas balansın saxlanılması zəruridir.
* Nəqliyyat Problemləri: Xüsusilə Bakıda tıxaclar, ictimai nəqliyyatın inteqrasiyası və piyada infrastrukturunun təkmilləşdirilməsi əsas çağırışdır.
“Azərbaycan bu forumda sadəcə iştirakçı deyil, həm də öz praktiki təcrübəsini paylaşan ölkə kimi çıxış edir. Qarabağdakı yeni şəhərsalma modeli dünya üçün nümunədir. Lakin dayanıqlı inkişaf üçün institusional və sosial mexanizmlərin daha da gücləndirilməsi şərtdir”,– deyə Muxtar Ərturan vurğulayıb.
VUF13 Haqqında Qısa Məlumat
Ümumdünya Şəhərsalma Forumu (WUF) 2001-ci ildə BMT tərəfindən təsis edilib və sürətli urbanizasiyanın yaratdığı problemləri müzakirə etmək üçün ən böyük qlobal platformadır. 2026-cı ildə Bakıda keçiriləcək 13-cü sessiya, həm də “UN-Habitat” proqramının yaradılmasının 50 illiyi (Habitat I) kimi mühüm yubileylərlə üst-üstə düşəcək./oxu24.com
