ABŞ və İran arasında iki həftəlik atəşkəs razılaşması olsa da, gərginlik səngimir. Bölgəyə yeni hərbi qüvvələrin daşınması, sərt ritorikanın davam etməsi savaşın fitilinin hər an çəkilə biləcəyi narahatlığını yaradır. İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahunu nüvə silahına əl atmağa vadar edə biləcək Tehranla qarşıdurma fonunda Təl-Əviv son dərəcə çətin vəziyyətə düşüb.
Gündəm24.az Musavat.com-a istinadən xəbər verir ki, bunu Çikaqo Universitetinin professoru Con Mirşaymer özünün yutub kanalında Daniel Devisə müsahibəsində deyib.
Mirşaymer vurğulayıb ki, İsrail lideri Tehranı real təhlükə kimi qəbul edir, lakin hazırda onu məğlub edə bilmədiyini də anlayır. Professorun fikrincə, belə bir “kütləvi çıxılmaz vəziyyətə” düşən Təl-Əviv kəskin tədbirlərə əl ata bilər.
“Bu, bizi israillilərin son nəticədə nüvə silahından istifadə etmək barədə düşünə biləcəkləri təhlükəsinə qaytarır”, – analitik bildirib.
Qeyd edək ki, belə bir ehtimal İrana qarşı həyata keçirilən ikinci müharibənin ilk günlərində də irəli sürülmüşdü. Pentaqonun keçmiş müşaviri Duqlas Makqreqor jurnalist Taker Karlsonla müsahibəsində demişdi ki, İsrail çox tezliklə İrana nüvə silahı ilə zərbə endirə bilər.
“Britaniyalılar və fransızlar bizimlə məsləhətləşmədən heç vaxt nüvə silahından istifadə etməzlər. Nüvə silahına sahib olduğunu etiraf etməkdən imtina edən bir ölkəyə rəhbərlik edən cənab Benyamin Netanyahu ilə də belədirmi? Mən “yox” deyərdim”, – deyə Makqreqor bildirmişdi.
O, İsrailin ABŞ-nin təsdiqi olmadan bu seçimə əl ata biləcəyini və Vaşinqtonun bu barədə “özünü aldatmamalı” olduğunu da söyləmişdi.
Taker Karlson əvvəllər İrana qarşı müharibənin yeni bir dünya nizamı qurmağa yönəldiyini bildirmişdi.
“Bu müharibə bəşəriyyət üçün yeni bir dövrün, yeni bir tarixi dövrün, yeni bir dünyanın başlanğıcını qoymaq üçündür”, – o, daha sonra qeyd etmişdi.
Yenidən nüvə təhlükəsi barədə anonsun verilməsi ABŞ-İran danışıqlarının İslamabad mərhələsindən sonra gündəmə gətirilib. Düzdür, növbəti raunda hazırlıq gedir, amma rəsmi Tehran qarşı tərəfin şərtlərini qəbul etmək niyyətində olmadığını açıq bəyan edib, bu isə yeni eskalasiya riski yaradır. Hesab olunur ki, İranın müqavimətini qırmaq üçün İsrail tərəfdən nüvə zərbəsi endirilə bilər.
Əslində ABŞ lideri Donald Trampın “bütöv bir sivilizasiyanın məhv olacağı” ilə bağlı təhdidi də bir çox dairələri, hətta ABŞ-nin sabiq dövlət katibi Con Kerrini şoka salan mövqe olub. Həm Netanyahu, həm də Tramp üçün İranı məğlub etmək çox önəmli məsələdir. Belə olduğu halda nəyin bahasına olursa-olsun, İranı diz çökdürmək planı işə salına bilər.
Politoloq Elxan Şahinoğlu isə gərginliyin bu həddə qədər artacağını güman etmir:
“İsrail etiraf etməsə də, həqiqətən bu ölkənin nüvə silahı var. Amma İsrailin İranla müharibədə nüvə silahından istifadə edəcəyini yüksək qiymətləndirmirəm. İsrail və ABŞ İran havadan müdafiə sistemini dağıtdı, hərbi hava qüvvələrinə möhkəm zərbələr endirdi. Bundan sonra artıq növbəti mərhələdə nüvə silahından istifadəyə də ehtiyac yoxdur”.
E.Şahinoğlunun sözlərinə görə, əgər İran nüvə silahı əldə etsəydi, o halda mənzərə fərqli ola bilərdi:
“Hər iki dövlətin nüvə silahı olsaydı, bu, nüvə müharibəsinə gətirib çıxarardı. Amma indiki halda İran nüvə silahı əldə edə bilmir. Baxmayaraq ki, illərdir uranı zənginləşdirir. Lakin İranın nüvə silahı yoxdur. Tehranın nüvə silahı olsaydı, o silahdan bəlkə də İsrailə qarşı istifadə edərdi. İranın nüvə silahı olmadığına görə İsrailin də iddia edildiyi kimi, İrana qarşı nüvə silahından istifadə edəcəyini düşünmürəm. İsrailin buna ehtiyacı da yoxdur. İsrail əlində olan modern hərbi texnikadan, hərbi hava qüvvələrindən, raketlərdən İrana qarşı kifayət qədər zərbə endirmək imkanına malikdir. Yenidən müharibə olsa, bu imkanlarından yenə də istifadə edəcək”.
