Hazırda Azərbaycanın iki böyük qonşusu regional və qlobal miqyaslı münaqişə vəziyyətindədir. Eyni anda şimal qonşumuz Rusiyanın dərinlikləri, həmçinin, cənub qonşumuz İranın hərbi obyektləri bombalanır. Müstəqillik tariximizdə ilk dəfədir ki, hər iki sərhədimizdə irimiqyaslı müharibələr gedir.
Bu da Azərbaycanın quru sərhədlərini qapalı saxlamağa gətirib çıxarıb. Azərbaycan dövləti milli təhlükəsizliyi və daxili sabitliyi əsas gətirərək quru sərhədləri açmır. Artıq 6 ildir ki, bu fövqəladə vəziyyət davam edir. Bəzi aparıcı ekspertlərə görə, qonşu coğrafiyalardakı bu hərbi böhran azı daha 4 il davam edə bilər.
Bu isə o deməkdir ki, 2030-cu ilə qədər quru sərhədlərimizin açılması böyük sual altındadır. Xatırladaq ki, Azərbaycan Prezidentinin köməkçisi Hikmət Hacıyev bu ilin yanvarında “The National” nəşrinə müsahibəsində hər iki müharibəyə toxunaraq bildirmişdi ki, Cənubi Qafqazın enerji mənbələri ilə zəngin dövləti olan Azərbaycan özünü İran və Rusiya arasında ‘iki dünya müharibəsi arasında’ sıxılmış kimi hiss edir. Bu baxımdan, hər iki qonşuda davam edən müharibə və eskalasiya şəraiti sərhədlərin 2030-cu ilədək qapalı qalmasına gətirib çıxara bilərmi?
NOCOMMENT.az xəbər verir ki, Cənubi Qafqazın lider dövləti olan Azərbaycanın xarici təhlükəsizlik doktrinası hazırda tarixin en mürəkkəb və məsuliyyətli sınaq dövrünü yaşayır. Coğrafi mövqeyimiz etibarilə şimalda Rusiya-Ukrayna qarşıdurmasının daxili areala sıçraması, cənubda isə ABŞ-NATO koalisiyası ilə İran arasında alovlanan raket müharibəsi, Bakını tamamilə unikal və ultra-mühafizəkar qərarlar qəbul etməyə məcbur qoyub. 2020-ci ildə pandemiya bəhanəsi ilə bağlanan, lakin sonrakı mərhələdə xarici hərbi və kəşfiyyat risklərinin neytrallaşdırılması üçün qapalı saxlanılan quru sərhədləri, artıq sadəcə tibbi deyil, xalis geosiyasi müdafiə sipərinə çevrilib. Müharibə alovunun daxili sabitliyə, iqtisadi infrastruktura və qaçqın axınları vasitəsilə demoqrafik balansa zərər vurmaması üçün rəsmi Bakının yürütdüyü bu “strateji izolyasiya” siyasəti, regionda hərbi eskalasiya səngiməyənə qədər qüvvədə qalacaq kimi görünür.
Məsələ ilə bağlı NOCOMMENT.az-a danışan siyasi ekspert Vaqif Nadirli qeyd edib ki, Azərbaycanın quru sərhədlərini bağlı saxlaması qətiyyən daxili iqtisadi məhdudiyyət və ya inzibati kapriz deyil, birbaşa dövlət müstəqilliyinin və suverenliyinin qorunması üçün həyata keçirilən qaçılmaz bir qalxandır: “Bu gün şimalda və cənubda baş verənlər bəsit lokal toqquşmalar deyil, dünyanı yenidən dizayn edən qlobal güc mərkəzlərinin savaşıdır. Prezidentin köməkçisi Hikmət Hacıyevin xarici mediaya müsahibəsində işlətdiyi ‘iki dünya müharibəsi arasında sıxılmaq’ ifadəsi rəsmi Bakının çəkdiyi geosiyasi rentgenin ən dəqiq təsviridir. Rusiya daxilinə və eyni vaxtda İranın nüvə-hərbi bazalarına bombalar yağarkən, bu iki alovlu cəbhənin ortasında yerləşən Azərbaycan özünü qorumaq üçün quru keçidlərinə ən sərt nəzarəti tətbiq etməyə məcburdur. Çünki quru sərhədlərinin açılması həm şimaldan hərbi səfərbərlikdən qaçanların, həm də cənubdan baş verəcək humanitar fəlakət fonunda milyonlarla qaçqının ölkəmizə axışması riskini yaradır. Heç bir dövlət öz daxili təhlükəsizliyini belə bir qeyri-müəyyənliyə ata bilməz. Bu səbəbdən, əgər bu iki cəbhədə böhran və dağıdıcı proseslər daha 4 il davam edərsə, Azərbaycanın quru sərhədlərinin 2030-cu ilə qədər bağlı qalması tamamilə real və məntiqli proqnozdur”.
Onun sözlərinə görə, sərhədlərin qapalı qalması rejimi ölkə iqtisadiyyatına müəyyən təsirlər göstərsə də, milli təhlükəsizlik amili bütün digər mülahizələri üstələyir: “Bəli, vətəndaşlarımız üçün quru yollarla gediş-gəlişin məhdud olması, turizm və kiçik ticarət sektoru üçün müəyyən çətinliklər yaradır, lakin dövlət maraqları kontekstindən baxdıqda bu addım Bakının daxili cəbhəsini hər cür asimmetrik təhdidlərdən, kəşfiyyat şəbəkələrinin sızmasından və qaçaqmalçılıqdan sığortalayır. Azərbaycan hava nəqliyyatını, beynəlxalq yükdaşımalarını və Şimal-Cənub, Şərq-Qərb tranzit dəhlizlərini tam gücü ilə açıq saxlayır, yəni qlobal loqistikaya mane olmur. Amma fərdi quru keçidlərinin kilidlənməsi ölkə daxilindəki sabitliyin pozulmasına yönələn xarici provokasiyaların qarşısında ən effektiv süzgəcdir. Qonşularımızda böyük sülh müqavilələri imzalanmayana, nüvə və konvensional müharibə riskləri tamamilə aradan qalxmayana qədər rəsmi Bakının bu məsələdə hər hansı bir güzəştə gedəcəyini gözləmək sadəlövhlük olardı. Azərbaycan gələcəyini öz şərtləri və təhlükəsizlik ssenariləri ilə qurur və 2030-cu il hədəfi bu gedişatda tamamilə rasional bir zaman kəsiyidir”.
