GÜNDƏM24.AZ xəbər verir ki, tədqiqatçı-yazıçı, pedaqoq Bəxşeyiş Ələmşahovun böyük zəhmət və uzun illər apardığı elmi araşdırmalar nəticəsində ərsəyə gətirdiyi “Qafan və Qafanlılar” kitabı işıq üzü görüb.
Qərbi Azərbaycanın qədim Zəngəzur mahalının Qafan rayonuna həsr olunmuş bu fundamental nəşr yalnız bir bölgənin tarixini əks etdirən kitab deyil. Bu əsər həm də bir xalqın yaddaşını, mənəvi irsini, yurd həsrətini və gələcək nəsillərə ötürülən tarixi salnaməsini özündə yaşadır.
Ensiklopedik xarakter daşıyan kitabda Qafanın zəngin tarixi, kəndləri, tayfa və nəsil şəcərələri, tarixi-mədəni abidələri, eləcə də bu torpaqda doğulmuş və yaşamış tanınmış şəxsiyyətlər haqqında geniş məlumatlar toplanıb.
Kitabın diqqətçəkən məqamlarından biri “Dolan Üç Göz” konsepsiyasıdır. Bu yanaşmada Qafanın keçmişi, 1988-ci ildən sonra yaşanan deportasiya və həsrət illəri, eləcə də bütün bu yaddaşın kitab şəklində gələcək nəsillərə çatdırılması bir-biri ilə əlaqələndirilir.
Birinci göz Qafanda həyatın öz axarı ilə davam etdiyi, insanların öz doğma yurdlarında yaşadığı, tarixi abidələrin və maddi-mədəni irsin qorunduğu dövrün canlı yaddaşıdır.
İkinci göz 38 illik həsrətin, yurd nisgilinin, doğma torpaqlardan ayrı düşməyin ağrısının və qayıdış ümidinin ifadəsidir.
Üçüncü göz isə bu iki yaddaşın qovuşduğu nöqtədə yaranan “Qafan və Qafanlılar” kitabıdır. Bu kitab həm keçmişin yaddaşı, həm də gələcəyə ötürülən mənəvi mirasdır. Əsəri fərqləndirən əsas cəhətlərdən biri də insan amilinə xüsusi yer verilməsidir. Burada yalnız tanınmış şəxsiyyətlərin deyil, sadə kolxoz fəhləsinin, dəyirmançının, meşəbəyinin, müəllimin, məktəb direktorunun, xalça toxuyan anaların və zəhməti ilə Qafanın həyatına töhfə vermiş insanların da ömür yolu öz əksini tapıb.
Nəşrdə Açağı, Acıbac, Dovrus, Gığı, Həçəti, Pirdavid, Müsəlləm, Şabadin, Pürülü və digər kəndlərin tarixi haqqında ətraflı məlumatlar yer alır.
Qafanın yetirdiyi tanınmış şəxsiyyətlər də kitabda geniş təqdim olunur. İnçəvar kəndində anadan olmuş dünyaşöhrətli futbol hakimi Tofiq Bəhramov, söz ustası Hafiz Baxış, eləcə də elm, təhsil, mədəniyyət və idarəetmə sahələrində iz qoymuş çoxsaylı ziyalılar haqqında məlumatlar əsərin əhəmiyyətini daha da artırır.
Belə nəşrlər yalnız keçmişi xatırlamaq üçün deyil, gələcək nəsillərin öz köklərini tanıması üçün də mühüm əhəmiyyət daşıyır. Gənclər ata-babalarının yaşadığı kəndləri, həmin torpaqlarda formalaşmış həyat tərzini, mədəniyyəti, adət-ənənələri və insanların talelərini bu kimi əsərlər vasitəsilə öyrənə bilirlər.
“Qafan və Qafanlılar” kitabı bu baxımdan sadəcə bir kitab deyil. O, Qafanın yaddaşının qorunması, tarixi həqiqətlərin gələcək nəsillərə çatdırılması və doğma yurdla bağlı xatirələrin yaşadılması baxımından qiymətli mənəvi salnamədir.
Torpaqlarımızdan ayrı düşmək mümkündür, amma həmin torpaqların tarixi, mədəniyyəti, insanları və yaddaşı xalqın düşüncəsindən silinə bilməz. Bu kitab da məhz həmin yaddaşın yaşadılmasına xidmət edən dəyərli bir əsərdir.
Qərbi Azərbaycan
İcmasının Sumqayıt şəhər nümayəndəliyinin sədri Ramiz İsmayılov
