Əmək və əhalinin sosial müdafiəsi naziri Anar Əliyevin son çıxışı diqqət çəkib. O bildirib ki, 2030-cu ilə qədər bugünkü iş yerlərinin 22 faizinin struktur dəyişikliklərinə məruz qalacağı gözlənilir. Nazir Dünya İqtisadi Forumunun 2025-ci ildə dərc olunan “İşlərin Gələcəyi Hesabatı”na istinad edib.
Bu dəyişikliklər konkret olaraq hansı sahə və peşələrə təsir edəcək?
Gündəm24.az Globalinfo.az-a istinadən xəbər verir ki,danışan iqtidasçı Natiq Cəfərli deyib ki, burada söhbət süni intellektin yaratdığı yeni imkanlar fonunda bəzi iş yerlərinin azalmasından gedir:
Natiq Cəfərli
“Bu prosesdə faciəvi bir məqam yoxdur. Dünya tarixi belə dəyişikliklərlə doludur. Məsələn, XIX əsrdə şəhərlərdə ən populyar peşələrdən biri fənərləri yandırmaq idi. Londonda minlərlə insan bu işlə məşğul olurdu. Sovet dövründə Azərbaycanda da liftçi və telefonçu kimi peşələr olub və zamanla yoxa çıxıb. Sadəcə bunlardan nəticə çıxarmalı, təhsil sisteminə yeniliklər gətirilməlidir. Əsas problem odur ki, bəzi ixtisaslar 50–60 ildir yenilənmir. Halbuki bu gün yeni ixtisaslara və müasir tələblərə cavab verən mütəxəssislərə ehtiyac var. Süni intellekt, internetin inkişafı, onlayn bankçılıq və ticarət kimi sahələr həm bəzi peşələrin sıradan çıxmasına, həm də yeni peşələrin yaranmasına səbəb olur. Dövlətin əsas funksiyası bu dəyişiklikləri vaxtında görmək və mütəxəssislərin formalaşması üçün uyğun infrastruktur yaratmaqdır”.
Kibertəhlükəsizlik üzrə ekspert Əmrah Mövsümzadə bildirib ki, süni intellekt əmək bazarının sürətlə formalaşmasına səbəb olur:
“Bu dəyişikliklər xüsusilə rutin və təkrarlanan əməliyyatlara əsaslanan peşələrdə daha aydın görünür. Artıq süni intellekt məlumat daxil edilməsi, sənədləşmə, çağrı mərkəzləri, baza səviyyəli mühasibatlıq, standart audit, hətta başlanğıc səviyyəli dizayn və kontent hazırlığı kimi işləri daha sürətli və az xətayla yerinə yetirə bilir. Təbii ki, bu, peşəkar fəaliyyətləri tam əvəz etmək anlamına gəlmir. Buna baxmayaraq, həmin sahələrdə insan resursuna ehtiyac müəyyən qədər azalır və artıq real təsirlər müşahidə olunur”.
Əmrah Mövsümzadə
Ekspert qeyd edib ki, süni intellektin təsiri yalnız ofis işləri ilə məhdudlaşmır:
“İstehsalat, logistika, marketinq analitikası, media monitorinqi kimi sahələrdə də avtomatlaşdırma sürətlə artır. Bu proses bəzi peşələri tam yox etməsə də, onların strukturunu ciddi şəkildə dəyişir. Belə ki, daha az əmək, daha çox nəzarət və analitik düşüncə tələb edən yeni iş modelləri yaranır. Bununla yanaşı, süni intellekt bütün sahələri əvəz etmir, əksinə, bəzilərini strateji və vacib edir. Kibertəhlükəsizlik bunun ən aydın nümunəsidir. Süni intellekt əsaslı hücumlar mürəkkəbləşdikcə, güclü müdafiə mexanizmlərinə və çevik insan analizinə ehtiyac artır. Bu səbəbdən kibertəhlükəsizlik və buna bənzər sahələrin rolu böyüyür. Eyni tendensiya strateji idarəetmə, analitika, tədqiqat, kreativ fəaliyyət və insanlararası ünsiyyət tələb edən peşələr üçün də keçərlidir. Bu sahələrdə insan faktorunun əhəmiyyəti daha da yüksəlir. Nəticə etibarilə, süni intellekt əmək bazarını sıradan çıxarmaq üçün deyil, yenidən formalaşdırmaq üçün gəlir”.
