Son günlər sosial şəbəkələrdə saxta yumurta istehsal edilməsi ilə bağlı yayılan görüntülər müzakirələrə səbəb olub. Bəziləri iddialara edir ki, bu yumurtalar zahiri görnüşünə görə həqiqi yumurtadan seçilmir, hətta onları qaynatmaq, qızartmaq və müxtəlif yeməklərə qatmaq da mümkündür. Bu məhsul toyuq olmadan, yalnız kimyəvi maddələr vasitəsilə hazırlanır və dadı da adi yumurtaya çox bənzəyir. Digərləri isə iddia edir ki, sosial şəbəkələrdə paylaşılan bəzi videolar əslində Çində dekorativ məqsədli məhsulların hazırlanmasını və ya Çin mətbəxinə aid olan “Century egg” (əski yumurta konservi) kimi ənənəvi yeməyin hazırlanma prosesini göstərir. Bu məhsul xüsusi üsulla konservləşdirilmiş yumurtadır və süni yumurta deyil.
Məsələyə Azərbaycan kontekstində yanaşdıqda isə maraqlıdır, bəs görəsən xaricdən ölkəyə idxal olunan məhsulların yoxlanışı necə həyata keçirilir və saxta yumurtalar insan orqanizmində hansı fəsadlara yol açır?
Məsələ ilə bağlı qida mütəxəssisi İlkin Şirinov Avtosfer.az-a açıqlamasında bildirib ki, belə məhsulların insan orqanizminə mənfi təsiri mədə-bağırsaq pozğunluğu, ürəkbulanma, qusma, allergik reaksiyalar, qaraciyər və böyrək funksiyalarının pozulması kimi hallarla müşahidə oluna bilər:
“Saxta yumurta ilə bağlı iddialar hələ ki, rəsmi şəkildə təsdiqlənməyib. Əgər belə bir fakt təsdiqlənsəydi, bununla bağlı konkret sübutlar, laboratoriya nəticələri və istehsal forması barədə məlumatlar mövcud olardı. Laboratoriya şəraitində müəyyən məhsulun az miqdarda hazırlanması mümkün olsa da, onun kütləvi istehsalı və satışa çıxarılması faktı sübut olunmayıb. Hazırda ölkəmizdə satışda tam sintetik yumurtanın olması təsdiq edilməyib. Qida təhlükəsizliyinə nəzarət edən qurumlar satışda olan yumurtalara daim nəzarət edir və məhsulların etiketlənməsi tələb olunur. Etiketlənmə məhsulun harada istehsal olunduğunu və istehsal tarixini təsdiqləyir. Hər bir yumurtanın üzərində istehsal tarixi qeyd edilir ki, bu da məhsulun mənşəyini müəyyən etməyə imkan verir. Saxta yumurtaların tərkibində süni boyalar, dadlandırıcılar, jelatin və digər sənaye komponentləri ola bilər. Qabıq hissəsi isə adətən kalsium-karbonatdan ibarət olur. Belə məhsullar sənaye üsulu ilə istehsal edilə bilər. Bu maddələrin bəziləri qida sənayesində nəzarətli şəkildə istifadə olunsa da, nəzarətsiz və normadan artıq istifadə edildikdə insan sağlamlığı üçün risk yarada bilər. Xüsusilə uşaqlar və hamilə qadınlar üçün risk daha yüksək ola bilər. Saxta yumurtanı təbii yumurtadan ayırmaq məsələsinə gəldikdə isə, bəzi fərqlər qeyd olunur. Təbii yumurtanı sındırdıqda sarısı şişkin və bütöv formada qalır. Sintetik məhsulda isə bu xüsusiyyət müşahidə olunmaya bilər. Təbii yumurtada kəskin və ya sintetik qoxu olmur. Qaynadıldıqdan sonra sarı və ağ hissə təbii şəkildə ayrılır. Saxta olduğu iddia edilən məhsullarda isə elastiklik və qeyri-adi tekstura müşahidə oluna bilər. Bununla belə, ölkəmizdə saxta yumurta faktı rəsmi olaraq qeydə alınmayıb. Tövsiyə olunur ki, yalnız sertifikatlı və etiketlənmiş məhsullardan istifadə edilsin. Qablaşdırılmasına, istehsal tarixinə diqqət yetirilməli, üzərində çat və ya hər hansı zədə olan yumurtalar alınmamalıdır. Çünki qabıqda çat olduqda məhsul daha tez xarab ola bilər və bu da pis qoxu, eləcə də sağlamlıq problemləri ilə nəticələnə bilər”.
Azad İstehlakçılar Birliyinin sədri Eyyub Hüseynov deyib ki, dünyada saxta ət, düyü, yumurta və digər məhsulların mövcud olduğuna dair müxtəlif məlumatlar yayılır, lakin birmənalı şəkildə qeyd olunmalıdır ki, belə bir məhsul Azərbaycan bazarında yoxdur:
“Aparılan araşdırmalar zamanı məlum olub ki, toyuğun yemindən asılı olaraq yumurtanın xüsusiyyətləri dəyişə bilər. Məsələn, yumurtanın qabığı soyulduqdan sonra bəzən rezinə bənzər elastiklik müşahidə olunur. Bu da birbaşa olaraq toyuğun qidalanması ilə əlaqədardır. Yəni yumurtanın müəyyən elastikliyə malik olması onun süni olması demək deyil, bu xüsusiyyət toyuğun yemindən asılı olaraq formalaşa bilər. Azərbaycanda süni yumurta faktı qeydə alınmayıb. Ölkəyə idxal edilən bütün qida məhsulları müvafiq qurumlar tərəfindən nəzarətdə saxlanılır, yoxlanılır və qida təhlükəsizliyi tələblərinə uyğunluğu təmin olunur”.
Qida Təhlükəsizliyi Agentliyindən Avtosfer.az-ın sorğusuna cavab olaraq bildirilib ki, Çindən Azərbaycana ərzaqlıq süfrə yumurtaları idxal olunmur.
