“Regional və qlobal iqlim dəyişiklikləri fonunda Azərbaycan ərazisində yay fəslinin ilkin mərhələsi olan iyun ayı dinamik meteoroloji proseslərlə xarakterizə olunur. Sinoptik proqnozlar təsdiqləyir ki, bu ilin iyun ayında havanın orta aylıq temperaturu iqlim normasına yaxın və bəzi ərazilərdə normadan bir qədər yüksək olacaq. Birinci fazada (nisbi sabitlik) – ayın ilk günlərində temperatur iqlim norması daxilində (Bakıda gündüzlər 26-31°C) tərəddüd edəcək”.
Gündəm24.az xəbər verir ki, bu fikirləri Hava və iqlim məsələləri üzrə ekspert Cavid Hüseynov KONKRET.az-a açıqlamasında səsləndirib:
“İkinci fazada (termik maksimum) isə – ayın ortalarından etibarən cənub mənşəli hava kütlələrinin daxil olması ilə mütləq maksimum temperatur kəskin yüksələcək. Bakıda bəzi günlərdə 35-38°C, Mərkəzi Aran və Naxçıvanda isə 36-40°C isti qeydə alınacaq.
Proqnoz modelləri yağıntıların paylanmasında kəskin qeyri-bərabərlik proqnozlaşdırır. Belə ki, ölkə üzrə aylıq yağıntının miqdarının iqlim normasından az və ya normaya yaxın olacağı gözlənilir. Dağlıq və dağətəyi rayonlarda (xüsusilə Balakən-Şəki, Quba-Xaçmaz, Qarabağ və Şərqi Zəngəzur zonalarında) konvektiv buludluğun, lokal xarakterli, qısamüddətli intensiv leysan, şimşək və dolu düşməsi ehtimalı yüksəkdir. Dağ çaylarından qısamüddətli sel keçəcəyi gözləniləndir”.
Ekspert qeyd edir ki, iyun ayında temperaturun çoxillik iqlim normasından yüksək olması və bəzi günlərdə 38°C – 40°C həddinə çatması birbaşa irimiqyaslı atmosfer sirkulyasiyası ilə bağlıdır.
“Cənub-şərqdən (İran yaylası) və cənub-qərbdən (Şimali Afrika-Ərəbistan) ölkə ərazisinə daxil olan quru tropik hava kütlələri temperaturun sıçrayışlı artmasına səbəb olur. İyun ayında subregional səviyyədə antisiklon sahələrinin formalaşması buludluluğun minimuma enməsinə, insolyasiyanın (günəş radiasiyasının) intensivləşməsinə və havanın enən hərəkətlərlə dinamik qızmasına gətirib çıxarır. Ölkəmizin mürəkkəb relyefi iyun ayı istilərinin coğrafi paylanmasında kəskin fərqlər yaradır.
Mərkəzi Aran və Naxçıvan (Termik depressiya) bölgələrində iqlimin kontinentallığı və relyefin qapalı strukturu istiliyin akkumulyasiyasına şərait yaradır. Nəticədə, kəskin istiləşmə dalğaları zamanı temperatur asanlıqla 40°C-yə yüksəlir”.
C.Hüseynov vurğulayır ki, Xəzər dənizinin temperatur nizamlayıcı (termik ətalət) xüsusiyyəti Abşeron yarımadası və sahilyanı ərazilərdə iyunun ilk yarısında kəskin istilərin qarşısını qismən alır.
“Lakin ayın ikinci yarısında dəniz suyunun qızması və cənub/şərq küləklərinin üstünlük təşkil etməsi “bürkü effekti” (yüksək temperatur və yüksək nisbi rütubətin sinerjisi) yaradaraq effektiv temperaturu (hiss edilən istiliyi) xeyli artırır. İyun ayında anomal isti günlərin tezliyinin və intensivliyinin artması qlobal istiləşmə və El Nino / La Nina cərəyanlarının regional fəsadları ilə birbaşa korrelyasiya təşkil edir. Son dekadanın məlumatları göstərir ki, Azərbaycanda yay fəslinin başlanğıcı klimatoloji olaraq daha aqressiv (daha tez başlayan və daha uzun sürən istilik dalğaları ilə) xarakter almaqdadır”.
