ABŞ prezidenti Donald Tramp son olaraq “Sky News”a verdiyi müsahibədə bildirib ki, danışıqlar məqbul bir razılaşma əldə etməsə, ABŞ İrana qarşı güc tətbiqinə qayıdacaq. Lakin İran arsenalındaklı son silahı qurudan hücum halında işə salmağı vəd edir.
Gündəm24.az Musavat.com-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə “Svobodnaya Pressa” yazıb.
Bildirilir ki, Tehran Hörmüz boğazının dibi boyunca uzanan internet kabellərini məhv etməyə hazırdır. Məlumatlara görə, Hörmüz boğazından (və Fars körfəzindən) 17 kabel keçir. Hörmüz boğazındakı bu 17 kabel qitələrarası internet trafikinin 17-30%-ni daşıyır. Ümumilikdə, bütün qlobal internet trafikinin 95-99%-i dənizaltı kabellərdən keçir. Yəni bank köçürmələrinin, neft ticarətinin, bulud xidmətlərinin və süni intellekt hesablamalarının əhəmiyyətli bir hissəsinə bu sualaltı kabellər cavabdehdir. Bəs, İran bu kabellərin hələ 1 və ya 3-nü “zədələsə” hansı risklər ola bilər? Bu halda İnternet sürəti 5-10 dəfə yavaşlayacaq, gecikmə yüzlərlə millisaniyə artacaq və alternativ kabellər həddindən artıq yüklənəcək. Bu, “hər şey sıradan çıxacaq” olmayacaq, lakin video, bulud xidmətləri, onlayn ticarət, görüntü zənglər və online iş əhəmiyyətli dərəcədə təsirlənəcək. Beynəlxalq maliyyə əməliyyatları, fond birjası ticarəti və əməliyyatlar – bütün bunlar internet kabelləri vasitəsilə baş verir. Əgər bu kabellər işləməsə, maliyyə bazarları sadəcə, çökə bilər. Valyuta mübadiləsi və səhmlərin alqı-satqısı ya qeyri-mümkün olacaq, ya da çox yavaş və baha olacaq. Bu, panikaya və valyuta və səhm qiymətlərinin kəskin düşməsinə səbəb ola bilər. Bu halda pulun dəyəri də aşağı düşəcək. Müasir dünyada pul əsasən elektron formadadır. Elektron sistemlər işləməsə, bu, pulun və ticarətin dəyərinə təsir edəcək.
Qlobal ticarətin əksəriyyəti dəniz yolu ilə həyata keçirilir. Yükün izlənməsi, sənəd emalı və ödəniş – bütün bunlar onlayn həyata keçirilir. Nəqliyyat şirkətləri məhsulun mövcudluğu barədə tez bir zamanda məlumat əldə edə, sifariş verə və ya çatdırılmanı əlaqələndirə bilməyəcəklər. Bu, təchizatda fasilələrə, çatışmazlıqlara və qiymətlərin artmasına səbəb olacaq.
İnkişaf etmiş İT sektorlarına malik ölkələr (məsələn, Hindistan və Filippin) yüz minlərlə insan bu kabellər üzərindən məlumat ötürən xarici şirkətlərdə işlədiyi üçün böyük gəlir itirəcəklər. Beynəlxalq Telekommunikasiya İttifaqının baş katibinin müavini Tomas Lamanauskas bildirib ki, yeni kabellərin çəkilməsi bahalı və mürəkkəb bir prosesdir. Qısa xətlər milyonlarla dollara başa gəlsə də, uzun məsafəli kabellər yüz milyonlarla dollara başa gəlir. Bu, üstəlik geniş mühəndislik planlaşdırması tələb edir.
Göründüyü kimi, Hörmüz boğazında internet kabellərinin məhv edilməsi Tehran üçün çox ciddi daha bir “kozır”dır…
