Qərbi Azərbaycan İcması tərəfindən Bakıda keçirilən “Mədəni irs və qayıdış hüququ: Ermənistandan didərgin salınmış azərbaycanlıların mədəni irsinin bərpası – ədalətə, barışığa və sülhə aparan yol kimi” mövzusunda III beynəlxalq konfransda Pakistan Ali Məhkəməsinin vəkili Muhammad Sohail Sajid Azərbaycanın azad edilmiş ərazilərində maddi irsin qorunması və bərpasının əhəmiyyətindən danışıb. O, Maddi İrs: qayıdışın fiziki təməllərinin qorunması çərçivəsində keçirilən panel iclasda bildirib ki, işğal zamanı bölgədə məscidlər, ziyarətgahlar, qəbiristanlıqlar və tarixi məhəllələr dağıdılıb, məhv edilib və bir çoxları tamamilə xarabalığa çevrilib. Bu yerlər yalnız fiziki tikililər deyil, həm də icmaların tarixi yaddaşı və kimliyi üçün vacibdir.
Sohail Sajid Cəbrayıl və Zəngilan bölgələrində aparılan yenidənqurma işlərinə toxunaraq, məscidlərin orijinal dizaynlarına diqqət edilərək bərpa olunduğunu, qəbiristanlıqların sənədləşdirildiyini və tarixi məhəllələrin yenidən yaşadıldığını qeyd edib. O vurğulayıb ki, bu layihələr keçmişi gələcəyə bağlayan körpü funksiyasını daşıyır və qayıdan icmaların həm torpaqlarına, həm də mədəni irslərinə layiqli qayıdışını təmin edir.
Vəkil bildirib ki, maddi irsin qorunması yalnız mənəvi və mədəni məsələ deyil, həm də beynəlxalq hüquq baxımından öhdəlikdir. O, Silahlı Münaqişə Zamanı Mədəni Sərvətlərin Qorunması haqqında 1954-cü il Haaqa Konvensiyası və UNESCO-nun müvafiq normalarını xatırladaraq, Azərbaycanın azad edilmiş ərazilərində həyata keçirilən bərpa və qoruma işlərinin beynəlxalq standartlara tam uyğun olduğunu vurğulayıb.
Sohail Sajid çıxışını yekunlaşdıraraq qeyd edib ki, maddi irsin qorunması və bərpası qayıdış hüququnun mühüm təməlidir və bu səylər icmaların ruhunu dirçəldir, köçkünlərin geri dönüşünü ləyaqətli və davamlı edir.
