SEPAH-ın Xatəmül-Ənbiya Qərargahı İsrail hərbi təyyarələrinin İran sərhədlərinə yaxın fəaliyyətini ölkənin təhlükəsizliyinə birbaşa təhdid adlandırıb. Bəyanatda ABŞ-a çağırış edilərək bildirilib ki, Vaşinqton İsraili çəkindirə bilməsə, İran heç bir təhdidə dözməyəcək və cavab vermək hüququnu özündə saxlayacaq. Açıqlama İranın İsraili atəşkəs razılaşmasını dəfələrlə pozmaqda ittiham etdiyi bir vaxtda verilib. Eyni vaxtda, Türkiyə ilə İsrail arasında da gərginlik müşahidə olunur. Baş nazir Netanyahu qondarma erməni soyqırımını tanımağa hazır olduğunu və təşəbbüsü dəstəklədiyini bildirib. Bəzi ekspertlərə görə, bu qərar Türkiyə ilə İsrail arasında artan gərginliyi hərbi eskalasiya həddinə çatdıra bilər. Hətta İranla İsrail arasında da hərbi əməliyyatların yenidən başlaması an məsələsi kimi görünür. Azərbaycan bu prosesdə hansı rolu oynaya bilər? Çünki ortada qardaş Türkiyə, dost İsrail və münasibətləri yaxşılaşmaqda olan İran var. Bu vəziyyət isə təbii ki, bizi qane etmir.
Regional və qlobal güclərin Yaxın Şərq cəbhəsində, xüsusilə Azərbaycanın cənub sərhədlərinə yaxın coğrafiyada hərbi hərəkətliliyi artırması Cənubi Qafqazın təhlükəsizlik arxitekturasını ciddi şəkildə sınağa çəkir. SEPAH-ın kəskin bəyanatları və İsrail aviasiyasının aktivləşməsi fonunda regional müharibə riskinin yenidən qabarması, həmçinin Ankara-Tel-Əviv xəttindəki diplomatik qarşıdurmanın qondarma iddialar üzərindən siyasi eskalasiya həddinə çatması rəsmi Bakı üçün olduqca həssas bir mənzərə yaradır. Azərbaycan bir tərəfdən strateji müttəfiqi və qardaşı olan Türkiyə, digər tərəfdən çoxşaxəli tərəfdaşlıq bağlarına sahib olduğu İsrail və münasibətləri normallaşdırma mərhələsinə keçən qonşu İran arasında qlobal tarazlığı qorumaq kimi mürəkkəb bir geosiyasi reallıqla üz-üzədir.
Paytaxt Bakının bu böhranda hərbi toqquşmalardan yayınmaq və daxili sabitliyi sığortalamaq məqsədilə yürütdüyü ön hazırlıq və preventiv xarici siyasət strategiyası regionun gələcək taleyi üçün həlledici rol oynayır.
Məsələ ilə bağlı NOCOMMENT.az-a danışan siyasi şərhçi Əli Əkbəroğlu qeyd edib ki, Azərbaycanın bu gərgin geosiyasi düyündə tutacağı mövqe birmənalı olaraq neytrallığın qorunması, daxili təhlükəsizliyin möhkəmləndirilməsi və tərəflər arasında potensial barışdırıcı diplomatiyanın aktivləşdirilməsi üzərində qurulmalıdır: “Bu gün sərhədlərimizdə formalaşan reallıq Bakıdan həm hərbi, həm də diplomatik müstəvidə çox soyuqqanlı və strateji bir addım atılmasını tələb edir. SEPAH-ın son bəyanatları və Tel-Əvivin qondarma məsələləri siyasi təzyiq rıçaqına çevirmək cəhdləri göstərir ki, böyük bir müharibə alovu hər an qonşu bölgələrə də sıçraya bilər. Bu gərginlik zəncirində ortada qardaş Türkiyə, dost İsrail və münasibətlərimizin yeni reneqat mərhələyə qədəm qoyduğu İran dayanır.
Bu vəziyyət, təbii ki, Azərbaycanın milli maraqlarını qane etmir və daxili təhlükəsizliyimiz üçün müəyyən risk ssenariləri yaradır. Azərbaycan heç bir halda bu üçtərəfli qarşıdurmanın poliqonuna və ya tərəflərdən birinin digərinə qarşı istifadə edəcəyi plasdarma çevrilməyəcək. Bakı özünün hərbi-strateji hazırlığını ən yüksək səviyyəyə çatdırmaqla bərabər, həm Tehrana, həm də Tel-Əvivə çox açıq mesajlar verir ki, onun suveren əraziləri regional çəkişmələrin aləti ola bilməz. Əksinə, Azərbaycan keçmişdə olduğu kimi, bu gərginliyin azaldılması üçün neytral və etibarlı bir vasitəçi platforması təklif edə biləcək yeganə regional gücdür”.
Onun sözlərinə görə, regional gərginliyin pik həddə çatması fonunda Azərbaycanın çevik xarici siyasəti həm Türkiyə ilə müttəfiqlik öhdəliklərini qorumağa, həm də daxili maraqları təhdid edə biləcək kənar riskləri lokallaşdırmağa yönəlib: “Netanyahunun Ankaraya qarşı qondarma erməni iddialarını irəli sürməsi və münasibətləri hərbi müstəviyə daşıya biləcək bəyanatları dözülməz bir vəziyyətdir.
Türkiyə Azərbaycanın qırmızı xəttidir və Bakı hər zaman Ankaranın haqlı davasının yanındadır. Lakin eyni zamanda, İsraillə olan strateji tərəfdaşlığımız, xüsusən hərbi-texniki əməkdaşlığımız və İranla sərhədlərimizin təhlükəsizliyi bizim daxili balansımızın qorunması üçün mühümdür. Ona görə də Azərbaycan diplomatiyası pərdəarxası danışıqlarda aktiv çıxış edərək tərəfləri eskalasiyanı dayandırmağa çağırır. Rəsmi Bakı yaxşı anlayır ki, İran və İsrail arasında daxili və rəqəmsal müharibənin açıq hərbi müstəviyə keçməsi Hörmüz boğazından Cənubi Qafqaza qədər olan böyük nəqliyyat dəhlizlərini və logistik xətləri iflic edə bilər. Bu səbəbdən ordumuzun sərhəd zolağında və strateji obyektlərdə ön hazırlıq tədbirlərini gücləndirməsi, kəşfiyyat və hava hücumundan müdafiə sistemlərini tam hazır vəziyyətə gətirməsi vaxtında atılmış mükəmməl bir addımdır. Biz özümüzü qlobal fırtınadan qorumalı, eyni zamanda müttəfiqlərimizlə olan etibarlı əlaqələrimizi bu böhrandan zərər görmədən çıxarmaq üçün balanslaşdırılmış siyasi manevrlərimizi davam etdirməliyik”.
