Qərbi Azərbaycanın tarixi yaşayış məntəqələrindən biri olan Kərkibaş kəndi keçmiş İrəvan quberniyasının Yeni Bəyazid qəzasında, sonralar Basarkeçər (Vardenis) rayonunun ərazisində yerləşib. Kənd Göyçə gölünün yaxınlığında, rayon mərkəzindən təxminən 5 kilometr cənubda, dəniz səviyyəsindən 1940 metr yüksəklikdə salınmışdı.
Kərkibaş kəndinin adı XIX əsrə aid mənbələrdə qeydə alınıb. Toponimin mənşəyi ilə bağlı müxtəlif fikirlər mövcuddur. Bir sıra tədqiqatçılar bu adı qazax tayfasına məxsus Kərkibaşlı etnonimi ilə əlaqələndirirlər. Digər izahda isə adın “kərki” və “baş” sözlərindən yarandığı bildirilir. Buna görə toponimin mənşəyi barədə fərqli yanaşmalar mövcuddur.

Tarixi statistik məlumatlara görə, Kərkibaş kəndində 1873-cü ildə 183, 1886-cı ildə 255, 1897-ci ildə 301, 1908-ci ildə 306, 1914-cü ildə 377, 1916-cı ildə isə 369 azərbaycanlı yaşayıb. 1918–1919-cu illərdə kəndin azərbaycanlı əhalisi silahlı hücumlar nəticəsində doğma yurdlarından qovulub. 1920-ci ildə sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra sağ qalan sakinlərin bir qismi kəndə qayıdıb. 1922-ci ildə burada 166, 1926-cı ildə 174, 1931-ci ildə isə 224 azərbaycanlı qeydə alınıb.
1948–1953-cü illərdə Ermənistandan azərbaycanlıların Azərbaycana köçürülməsi zamanı Kərkibaş sakinlərinin bir hissəsi də doğma kəndlərini tərk etməyə məcbur olub. Sonrakı illərdə onların bir qismi geri qayıdıb. 1970-ci illərdə kənddə azərbaycanlı əhali yenidən artıb. 1988-ci ilin noyabr-dekabr aylarında isə Kərkibaşın azərbaycanlı sakinləri sonuncu dəfə doğma yurdlarından deportasiya ediliblər.
Kəndin adı 1967-ci il mayın 25-də Ermənistan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin fərmanı ilə dəyişdirilərək Şəfəq qoyulub. 1991-ci il aprelin 3-də isə yaşayış məntəqəsi Vanevan adlandırılıb. Hazırda kənd Ermənistanın Geğarkunik vilayətinin inzibati ərazisinə daxildir.
Bu gün Kərkibaş adı Göyçə mahalının tarixi-coğrafi yaddaşında yaşayır. Əsrlər boyu azərbaycanlıların yaşadığı, Göyçə gölünün yaxınlığında yerləşən bu kəndin adı, sakinlərinin yurd xatirələri və tarixi toponimi Qərbi Azərbaycanın unudulmayan keçmişinin bir parçasıdır.
Qərbi Azərbaycan İcması Sumqayıt Nümayəndəliyi
Ramiz İsmayılov














