Azərbaycan Respublikasında yol hərəkəti qaydalarının pozulmasına görə tətbiq edilən inzibati cərimələrin vaxtında ödənilməməsi sürücülər üçün hansı hüquqi riskləri yaradır? Sürücülük hüququnun məhdudlaşdırılması bu prosesin bir parçasıdırmı?
Gündəm24.az xəbər verir ki, mövzu ilə bağlı Oxu24.com-un suallarını tanınmış hüquqşünas Ellada Bayramova cavablandırıb.
Hüquqşünas bildirib ki, Azərbaycan qanunvericiliyində “cərimə ödənilmədisə, vəsiqə dərhal dondurulur” kimi avtomatik bir qayda yoxdur. Lakin proses müəyyən mərhələdən sonra icra orqanlarına keçdikdə vəziyyət dəyişir:
“Azərbaycan qanunvericiliyinə əsasən, cərimə ödənilmədikdə məsələ avtomatik olaraq icra prosesinə keçir. Lakin burada kritik məqam odur ki, qanun birbaşa olaraq sürücülük hüququnun məhdudlaşdırılmasını nəzərdə tutmur. Bu hüquq şəxsin həm də əmək fəaliyyətinin bir hissəsi olduğu üçün onun məhdudlaşdırılması yalnız ciddi əsaslara söykənməlidir”.
İcra mərhələsində hansı sanksiyalar tətbiq olunur?
Ellada Bayramova qeyd edib ki, cərimə ödənilmədikdə dövlətin sanksiya alətləri genişlənir. İcra mərhələsində borcluya qarşı aşağıdakı tədbirlər görülə bilər:
-Bank hesablarına həbs qoyulması;
-Əmlaka yönəlik tədbirlər;
-Ölkədən çıxışın məhdudlaşdırılması;
-Məhkəmə qərarı əsasında əlavə hüquqların məhdudlaşdırılması.
Hüquqşünas vurğulayıb ki, beynəlxalq hüquqda proporsionallıq (mütənasiblik) prinsipi əsas götürülür. Maliyyə borcuna görə şəxsin hərəkət və ya işləmək hüququnun (sürücülük vəsiqəsinin) tam məhdudlaşdırılması bəzən ədalətsizliyə səbəb olur:
Ellada Bayramova hesab edir ki, cərimə borcuna görə sürücülük hüququnun məhdudlaşdırılması yalnız istisna hal kimi tətbiq olunmalıdır:
“Mənim hüquqi mövqeyim ondan ibarətdir ki, bu məhdudiyyət yalnız çox ciddi əsaslandırma ilə tətbiq olunmalıdır. Əks halda, bu, sosial ədalətsizliyə gətirib çıxara bilər. Hüquqi sistemin yetkinliyi onun yalnız sanksiya tətbiq etməsi ilə deyil, ədaləti necə təmin etməsi ilə ölçülür”.
Nəticə olaraq: Azərbaycanda cəriməni ödəməyən sürücünün vəsiqəsinin birbaşa məhdudlaşdırılması qanunda norma kimi yoxdur, lakin icra mərhələsində dolayısı yollarla bu risk yarana bilər. Sürücülərə cərimələrini vaxtında ödəmək və məsələnin icra orqanlarına (və məhkəməyə) qədər uzanmasına yol verməmək tövsiyə olunur.
