Qadınların pensiya kapitalı ARTIRILACAQ?— AÇIQLAMA+TƏKLİF
Azərbaycanda qadınların gələcək pensiya təminatının yaxşılaşdırılması və pensiya kapitalının artırılması məsələsi son illərin ən çox müzakirə olunan sosial-iqtisadi mövzularından biridir.
Rəşad Həsənov mövzu ilə bağlı Oxu24.com-a açıqlamasında qadınların pensiya hüququnun genişləndirilməsi və qarşılaşdıqları çətinliklərin aradan qaldırılması üçün mühüm təkliflərlə çıxış edib.
Ekspert xatırladıb ki, ümumilikdə Azərbaycanda pensiya hüququ iki əsas halda formalaşır:
1. Staja görə pensiya hüququ: Vətəndaşın (cinsindən asılı olmayaraq) 25 il sığorta stajı olduqda.
2. Pensiya kapitalına görə: Vətəndaşın fərdi hesabında toplanan pensiya kapitalı minimum həddin üzərində olduqda.
Bu şərtlərdən hər hansı birinin yerinə yetirilməsi yaşa görə pensiya hüququnun yaranmasını təmin edir. Bundan əlavə, ağır əmək şəraiti və xüsusi dövlət qulluğu kimi sahələrdə çalışanlar üçün müəyyən güzəştli şərtlər də mövcuddur.
Qadınlar niyə çətinliklə üzləşirlər?
Rəşad Həsənovun sözlərinə görə, qadınların əmək bazarındakı mövqeyi, qeyri-formal məşğulluq və xüsusilə analıq məzuniyyəti dövründə iş fəaliyyətindən uzaq qalmaları onların minimum pensiya kapitalını toplamasını çətinləşdirir. Bu amillər qadınların lazımi kapitalı yığması üçün daha çox zaman sərf etməsinə səbəb olur.
Çıxış yolları nələrdir? – Ekspertdən iki mühüm təklif
Yaranmış vəziyyəti tənzimləmək və qadınların pensiya əlçatanlığını artırmaq üçün iqtisadçı iki əsas mexanizmin tətbiqini təklif edir:
1. Minimum Pensiya Kapitalı Həddinin Aşağı Salınması:
Qadınlar üçün tələb olunan minimum pensiya kapitalı həddinin digər vətəndaşlara nisbətən 20% və ya 30% aşağı müəyyən edilməsi müzakirə oluna bilər. Bu güzəşt qadınların daha tez və rahat şəkildə pensiya hüququ qazanmasına şərait yaradar.
2. Analıq Dövründə Sığorta Haqlarının Dövlət Tərəfindən Ödənilməsi:
Həm demoqrafik siyasəti, həm də təbii artımı stimullaşdırmaq məqsədilə qadınların uşağa baxdığı dövrün (məsələn, uşağın 3 yaşına qədər olan müddətin) fəaliyyət müddəti kimi nəzərə alınması mümkündür. Bu müddət ərzində qadınların orta aylıq əməkhaqqına mütənasib olaraq, məcburi dövlət sosial sığorta haqları dövlət vəsaiti hesabına onların fərdi hesablarına köçürülə bilər.
“Bu cür mexanizmlərin tətbiqi qadınların fərdi hesablarında lazımi kapitalın toplanmasına böyük dəstək olacaq və dolayısı ilə qadınlar üçün pensiya təminatının əlçatanlığını əhəmiyyətli dərəcədə artıracaqdır”,-deyə iqtisadçı fikrini tamamlayıb.
