Son illər dünyanın bir çox ölkəsində 4 günlük iş həftəsinə keçidlə bağlı müxtəlif pilot layihələr həyata keçirilir. Bəzi dövlətlər iş saatlarını azaltmadan həftəni 4 günə bölür, digərləri isə iş vaxtını qısaldaraq əməkhaqqını dəyişmədən saxlayır.
Gündəm24.az Modern.az-a istinadla xəbər verir ki, hazırda heç bir ölkədə 4 günlük iş həftəsi bütün əmək bazarı üçün rəsmi norma olmasa da, bir sıra dövlətlərdə bu model uğurla sınaqdan keçirilir.
Belçika
Orta həftəlik iş vaxtı: 34,7 saat
Orta aylıq maaş: 2 610 avro (təxminən 5 220 manat)
2022-ci ildən işçilərə 38 saatlıq iş həftəsini 5 gün əvəzinə 4 günə bölmək imkanı verilib. İş saatı azalmır, lakin qrafik daha çevik olur. Bu model yalnız işəgötürənin razılığı ilə tətbiq edilir.
Braziliya
Orta həftəlik iş vaxtı: 44 saat
Orta aylıq maaş: 2 690 Braziliya realı (təxminən 810 manat)
2024-cü ildə Cənubi Amerikada ilk dəfə 4 günlük iş həftəsi üzrə pilot layihə həyata keçirilib. 19 şirkət və 250 əməkdaşın iştirak etdiyi layihədə iş vaxtı təxminən 20% azaldılıb, maaş isə dəyişməyib.
Nəticədə stress, yuxusuzluq və peşəkar tükənmişlik azalıb. Şirkətlərin yarıya yaxını bu modeli qoruyub saxlayıb.
Böyük Britaniya
Orta həftəlik iş vaxtı: 36,4 saat
Orta aylıq maaş: 2 460 funt sterlinq (təxminən 5 650 manat)
2022-ci ildə 60-dan çox şirkətin və 2 900 əməkdaşın iştirakı ilə genişmiqyaslı sınaq keçirilib.
Nəticələr:
kadr axını 57% azalıb;
əməkdaşların 39%-də stress aşağı düşüb;
71%-də tükənmişlik halları azalıb.
Pilot layihədən sonra şirkətlərin 92%-i yeni qrafiki saxlayıb.
İslandiya
Orta həftəlik iş vaxtı: 36,8 saat
Orta aylıq maaş: 583 min İslandiya kronu (təxminən 4 040 manat)
2015-2019-cu illərdə minlərlə əməkdaş həftədə 35-36 saat işləyib.
Araşdırmalar göstərib ki:
məhsuldarlıq demək olar dəyişməyib;
stress və tükənmişlik xeyli azalıb.
Sonradan bir çox dövlət qurumu və şirkət bu modeli davam etdirib.
İspaniya
Orta həftəlik iş vaxtı: 36,5 saat
Orta aylıq maaş: 1 750 avro (təxminən 3 500 manat)
Hökumət 2021-ci ildən həftəlik iş vaxtını 32 saata endirən pilot layihələr həyata keçirir.
Maaşlar saxlanılır, dövlət isə şirkətlərin əlavə xərclərinin bir hissəsini qarşılayır.
Hazırda standart iş həftəsinin 40 saatdan 37,5 saata endirilməsi də müzakirə olunur.
Yeni Zelandiya
Orta həftəlik iş vaxtı: 37,4 saat
Orta aylıq maaş: 5 010 Yeni Zelandiya dolları (təxminən 4 950 manat)
2018-ci ildə “Perpetual Guardian” şirkətində həyata keçirilən eksperiment uğurlu olub.
Nəticələr:
stress 7% azalıb;
iş-həyat balansından məmnunluq 54%-dən 78%-ə yüksəlib.
Sonradan “Unilever New Zealand” da oxşar modeli tətbiq edib.
Niderland
Orta həftəlik iş vaxtı: 30,3 saat
Orta aylıq maaş: 3 330 avro (təxminən 6 660 manat)
Rəsmi 4 günlük iş həftəsi olmasa da, qısaldılmış iş qrafiki uzun illərdir geniş yayılıb.
Bu model xüsusilə uşaqlı ailələrin iş və şəxsi həyat arasında balans qurmasına kömək edib.
Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri
Orta həftəlik iş vaxtı: 52,6 saat
Orta aylıq maaş: 10 710 dirhəm (təxminən 4 960 manat)
2022-ci ildən dövlət qulluqçuları qısaldılmış iş qrafiki ilə işləyirlər.
Şarca əmirliyi isə dövlət sektorunda tam 4 günlük iş həftəsinə keçib.
Fransa
Orta həftəlik iş vaxtı: 36,2 saat
Orta aylıq maaş: 2 450 avro (təxminən 4 900 manat)
2024-cü ildən dövlət qulluqçularının bir hissəsi üçün 4 günlük iş həftəsi sınaqdan keçirilir.
İş saatları azalmır, sadəcə digər günlərə bölüşdürülür.
Bəzi şirkətlər gəlirlərinin artdığını da açıqlayıblar.
Yaponiya
Orta həftəlik iş vaxtı: 32,3 saat
Orta aylıq maaş: 300 100 yen (təxminən 3 470 manat)
2025-ci ildən Tokio şəhərində dövlət qulluqçularına həftədə 4 gün işləməyə icazə verilib.
Hakimiyyət hesab edir ki, daha çevik iş qrafiki ailə qurmağa və uşaq sahibi olmağa marağı artıracaq.
