ABŞ Prezidenti Donald Trampın İranın nüvə proqramı ilə bağlı Vaşinqton və Tehranın yeni, daha effektiv bir saziş üzərində işlədiyini bəyan etməsi dünya gündəmində geniş əks-səda doğurub. Trampın fikrincə, 2015-ci ildə Barak Obama tərəfindən imzalanmış Sərt Birgə Fəaliyyət Planı (SVFP) tarixin ən pis sövdələşmələrindən biri olub və Amerikanın təhlükəsizliyini riskə atıb.
O, yeni hazırlanacaq sənədin təkcə İsrail və Yaxın Şərq üçün deyil, həm də Avropa və ABŞ üçün sülh, təhlükəsizlik və sabitlik zəmanəti olacağını iddia edir. Lakin Trampın bu nikbinliyi fonunda İranın paytaxtında tamamilə fərqli və qaranlıq bir mənzərə hökm sürür.
NOCOMMENT.az xəbər verir ki, Tehranda diplomatik masadan çox müharibənin ayaq səsləri eşidilir. Gecələr paytaxt küçələrində bayraqlarla bəzədilmiş zirehli maşınlar hərəkət edir, “Bəsic” qüvvələrinin silahlı qadınları “Biz Amerikanı məğlub etdik!” şüarları səsləndirirlər. Şəhərin mərkəzi meydanlarında xor kollektivləri “İsrailə ölüm!” mahnıları ifa edir, küçələrdə isə 1945-ci ilin nasist Almaniyasını xatırladan təbliğat posterləri – Adolf Hitlerin fotoları və ondan sitatlar paylanılır.
Məsələ ilə bağlı NOCOMMENT.az-a danışan siyasi ekspert Elçin Xalidbəyli İranın hazırkı ritorikasını “total müharibəyə hazırlıq” kimi qiymətləndirir. Onun fikrincə, Əli Xameneyinin yoxluğundan sonra İran elitasında dərin bir çat yaranıb. Hazırda ölkədə hakimiyyəti konsolidasiya edəcək vahid qüvvə yoxdur, bu isə “praqmatiklər” və “fundamentalistlər” arasında kəskin mübarizəyə yol açıb: “Parlament spikeri Məhəmməd-Baqer Qalibaf, Prezident Məsud Pezeşkian və məhkəmə hakimiyyətinin rəhbəri Möhsüni-Ecei kimi şəxslərdən ibarət “praqmatiklər” düşərgəsi ölkənin sosial-iqtisadi bataqlıqdan çıxması üçün ABŞ ilə razılaşmanın zəruriliyini dərk edir. Lakin SEPAH rəhbərliyi və dini fanatiklər hər hansı bir kompromisi “Böyük Şeytan”a təslim olmaq kimi görür və sülh cəhdlərini sabotaj edirlər. Faktiki olaraq ölkə iqtisadiyyatını və hərbi gücünü əlində saxlayan SEPAH-ın razılığı olmadan hər hansı bir sənədin imzalanması qeyri-mümkün görünür”.
Ekspert qeyd edib ki, SEPAH generalları xalqın çəkdiyi əzabları deyil, yalnız ideoloji hədəflərini və “qiyamət günü” ssenarilərini düşünürlər. 90 milyonluq əhalinin yalnız 20 faizinin rejim tərəfindən maliyyələşdiyini, qalan 72 milyon insanın isə yoxsulluq içində boğulduğunu nəzərə alsaq, rejimin daxili dayağının nə qədər zəif olduğu aydınlaşır: “Vəziyyət o qədər gərgindir ki, SEPAH rəhbərliyi hakimiyyəti itirmək təhlükəsi hiss edərsə, təkcə ABŞ və İsraili deyil, bütün bölgəni oduna qalılamağa hazırdır. Hörmüz boğazının bağlanması və neft gəlirlərinin 90 faiz itirilməsi rejimi çıxılmaz vəziyyətə salıb. Əgər rejim devrilmə həddinə çatarsa, SEPAH ballistik raketlərlə Türkiyə və Pakistan kimi qonşu ölkələrə də zərbə endirməkdən çəkinməyəcək. İrandakı radikal qanadın şüurunda “ölmək və cənnətə getmək” anlayışı milli dövlət maraqlarından üstün olduğu üçün, onlar ölkəni və bölgəni bilərəkdən böyük bir müharibəyə sürükləyirlər”.
