Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın Ukrayna və Rusiya arasında birbaşa danışıqların İstanbulda keçirilməsi təklifini vurğulaması regional diplomatiyada yenidən diqqət mərkəzinə çevrilib.
Müharibənin ilk günlərində tərəflər arasında Türkiyədə aparılan danışıqların xatırlanması, Ankara üçün yenidən vasitəçilik rolunun aktuallığını göstərir. Bu təşəbbüs həm regionda sülh prosesinə töhfə verə biləcək, həm də Türkiyənin diplomatik nüfuzunu gücləndirəcək strateji addım kimi dəyərləndirilir.
Bu dəfə tərəflər təklifi qəbul edəcəkmi və danışıqların nəticəsi hansı istiqamətdə formalaşacaq?
Gündəm24.az Globalinfo.az-a istinadən xəbər verir ki, siyasi şərhçi Şəhla Cəlilzadə deyib ki, Rusiya-Ukrayna müharibəsi son mərhələyə daxil olub və sülhün əldə edilməsi, atəşkəs razılaşması istiqamətində hazırda olduqca intensiv danışıqlar aparılır:
“Bu danışıqlar Kiyevi ərazi güzəştlərinə, Rusiyanı isə Ukraynanın suverenliyini tanımağa, yəni siyasi orientasiyasını müəyyənləşdirmə azadlığını qəbullanmağa vadar etmək, beləcə tərəfləri sülhə çağırmaq xarakteri daşıyır. Nəticələr də məhz bu yöndədir. ABŞ Prezidenti Donald Trampın 28 maddəlik sülh planı xəbərlərindən sonra Cenevrə görüşü çərçivəsində ictimaiyyətə açıqlanan 24 maddəlik plan müvafiq detalları özündə əks etdirir. Odur ki, siyasi dairələr Cenevrə görüşünü xüsusilə nəticəyönümlü adlandırdılar. Tərəflər bu plan üzrə razılaşsalar, sözsüz ki, iki, yaxud üç ölkənin (Rusiya, Ukrayna, ABŞ) liderləri səviyyəsində görüş baş tutacaq.
Şəhla Cəlilzadə
Hələ ki, son razılaşma yoxdur, diplomatik “trek” aktivdir. Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski bu həftə sonu Ağ Evdə olacaq, gələn həftə isə Trampın xüsusi nümayəndəsi Stiv Uitkoff Kremlinə gedəcək. İstanbulda, əsasən humanitar məsələlərin razılaşdırıldığını görmüşük. Məsələn, taxıl sazişi, əsir mübadiləsi və s. razılaşmalar İstanbulda, Türkiyənin vasitəçiliyi ilə əldə olunmuşdu. Odur ki, humanitar məsələlərin müzakirəsində bu məkanı uğurlu danışıqlar platforması adlandırmaq olar. Lakin yekun sülh danışıqlarının ünvanının Türkiyə olacağını düşünmürəm. Türkiyənin ABŞ və Rusiyanın müharibənin sonlandırılmasına dair şərtlərini dəyişdirmək, uzlaşdırmaq, müvafiq siyasi qərarlara təsir göstərmək imkanı məhduddur, çünki müharibədə iştirakçı deyil. Lakin müharibənin davam etməsini ABŞ-dan sonra ən çox dəstəkləyən vahid Avropanın müvafiq imkanları var və 28 maddəlik planı 24 maddəlik planla əvəzləməyə nail olduğunu qeyd etmək də mümkündür. Belə ki, bu yaxınlarda Zelenskinin Türkiyədə Uitkoffla görüşünün planlandığı, onun görüşə gəldiyi, Trampın xüsusi nümayəndəsinin isə gəlmədiyini xatırlatmaq olar”.
Siyasi şərhçi bildirib ki, görüşün baş tutmama səbəbi Trampın 28 maddəlik planının Zelenski tərəfindən qəbul edilməməsi idi:
“Bundan az sonra isə 24 maddəlik sülh planının gündəmə gəldiyi Cenevrə görüşü keçirildi. Ümumilikdə, Türkiyənin regional münaqişələrin həllində məxsusi rolu danılmazdır. Elə buna görə də, Ukraynada yerləşdiriləcək beynəlxalq sülhməramlı qüvvələrin tərkibinin müəyyənləşdirilməsi məqsədilə keçirilən “Könüllülər Koalisiyası” dövlət başçılarının zirvə görüşünə onlayn qatılan Prezident Rəcəb Tayyib Erdoğan hər iki tərəflə dialoqu davam etdirdiyini vurğulayaraq ölkəsinin uğurlu diplomatik danışıqlar məkanı olduğunu, sülhün təmin edilməsi üçün diplomatik səylərini davam etdirəcəklərini diqqətə çatdırıb”.
