Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi (AQTA) vaxtı bitmiş məhsulların yenidən satışa çıxarılması cəhdinİ aşkarlayıb. Müəssisələrdən birinə baxış zamanı “Vintage Limonad” və “Vintage Cola” məhsullarının bir hissəsinin son istifadə tarixinin dəyişdirildiyi, bir hissəsinin tarixlərinin silindiyi, digər hissəsinin isə yararlılıq müddətinin bitdiyi müəyyən olunub.
Bəs vaxtı keçmiş limonadlar nə dərəcdə təhlükəlidir?
Qida eksperti İlkin Şirinov Redaktor.az-a açıqlamasında bildirdi ki, ümumiyyətlə, vaxtı keçmiş məhsullarla bağlı hər zaman reydlər təşkil olunur, amma nədənsə bu reydlər məhsullar istehlakçının qarşısına çıxandan sonra təşkil olunur:
“Yəni məhsulun vaxtı keçir və o, istehlakçının qarşısına vaxtı keçmiş məhsul kimi çıxır və ondan sonra bu reydlər başlanılır. Əsas məsələ istehsalçının istehsal etdiyi yerdə monitorinqlərin aparılmasıdır. Çünki məhsulların vaxtı keçdikdən sonra mağazalar tərəfindən, satış nöqtələri tərəfindən qaytarılması həyata keçirilir. Amma həmin qaytarılma həyata keçirildikdən sonra həmin istehsalçı müəssisələr və ya distribyutor şirkətlər həmin məhsulu apardıqdan sonra həmin məhsulun sonrakı taleyi necə olur, artıq o, sual altında olur. Çünki ictimaiyyətə, istehlakçılara, müştərilərə həmin məhsulun utilizasiyası ilə bağlı heç bir məlumat verilmir. Həmin utilizasiya hansı formada həyata keçirilir, onunla bağlı hər hansı görüntülər də paylaşılmır. Onunla bağlı hər hansı fotolar da paylaşılmır. Ya bunu şirkətlər öz imiclərinə zərbə kimi qiymətləndirirlər ki, biz məhsulun utilizasiya prosesini çəkib göstərsək, ictimaiyyətə məlumat versək, sosial platformalarda paylaşsaq, bu, yəqin ki, bizim əleyhimizə işlənən bir məsələ olar. Amma əslində bu, müştərilərlə həmin şirkət arasında bir bağın olmasının göstəricisi ola bilər”.
Onun sözlərinə görə, vaxtı keçmiş limonadın təhlükəsi təkcə dadının dəyişməsi ilə məhdudlaşmır:
“Qazlı, sərinləşdirici içkilərdə son istifadə tarixi məhsulun keyfiyyətinin, təhlükəsizliyinin təmin olunduğu müddəti göstərən bir məsələdir. Bu tarix keçdikdən sonra içkinin dadı, qoxusu və kimyəvi tərkibi dəyişə bilir. Əgər məhsul qablaşdırmada zədələnibsə və mikroorqanizmlərin inkişaf riski varsa, əlavə olaraq burada əsas məsələ odur ki, məhsulun markalanmasında bir pozuntu olarsa, məhsulun qapağında bir pozuntu olarsa, bu tərkib dəyişikliyi ilə bərabər artıq müştərinin və ya istehlakçının məlumatsızlığı məsələsi də ortaya çıxa bilər.
Bir də saxlama şəraiti məsələsi var ki, məhsulun, ola bilər ki, istifadə və son istifadə tarixi yerindədir, amma məhsulun saxlama şəraitinə düzgün əməl olunmayıbsa, artıq məhsulun tərkibində dəyişiklik baş verə bilir. İstehlakçılar son istifadə tarixi silinmiş, dəyişdirilmiş və üzərində saxtalaşdırma əlamətləri olan məhsulları qətiyyən almamalıdırlar. Burada artıq keyfiyyətsiz məhsuldan söhbət getmir, burada artıq qida təhlükəsizliyinin kobud surətdə pozulmasından və istehlakçıların sağlamlığı məsələsindən söhbət gedir.
Bu cür halların aşkarlanması, təbii ki, müsbət addımdır, lakin burada bəzi məsələlər var. Əgər məhsulların son istifadə tarixini dəyişmək və ya silmək mümkün olubsa, deməli, həmin məhsullar müəyyən müddət nəzarətsiz qalıblar və ya nəzarətdən kənarda qalıblar. İstehlakçılar da haqlı olaraq AQTA-dan soruşa bilərlər ki, bu məhsullar neçə gün satışda qalıb? Neçə nəfər onları alıb istifadə edib? Və ya bu məhsulların vaxtı dəyişdirilərək satışa neçə partiyası gedib? Yəni haqlı olaraq bu suallar ortaya çıxa bilər”.
İ.Şirinov vurğuladı ki, qida təhlükəsizliyi sahəsində əsas məqsəd pozuntunu sonradan üzə çıxarmaq deyil, onun baş verməsinin qarşısını almaqdır:
“Müntəzəm və effektiv nəzarət mexanizmi, təbii ki, mümkün olmalıdır və bunu həyata keçirmək vacibdir.
Son dövrlərdə, təbii ki, bu, artıq sanki bir adət halını alıb. Müəssisələrdə son istifadə tarixi, markalanma, məhsulun dövriyyəyə buraxılması ilə bağlı ciddi pozuntulara rast gəlinir. Bu isə istehlakçılar arasında haqlı narazılıq yaradır. Qida istehsalı ilə məşğul olan bütün müəssisələrə nəzarətin daha sərt olması artıq, belə deyək, onun zamanı gəlib çatıb. Nəzarət sanki daha sərt formaya keçməlidir ki, işbazlar mütəmadi olaraq müştərilərin, istehlakçıların həyatı ilə oynamasınlar. Bir məhsulun, bir limonadın, hər hansı bir şirənin vaxtını silib yenidən satışa qaytarmaq hansısa bir ailənin, hansısa bir insanın taleyi ilə oynamaq deməkdir”.
