Naxçıvan Muxtar Respublikasında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin səlahiyyətli nümayəndəliyinin fəaliyyəti təkmilləşdirilir. Bu, Prezident İlham Əliyev imzaladığı Fərmanda öz əksini tapıb. Sənədin mətni Azərbaycan Prezidentinin rəsmi internet saytında dərc edilib.
Belə ki, “Naxçıvan Muxtar Respublikasında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin səlahiyyətli nümayəndəliyinin strukturu” təsdiq edilib. Sənədə əsasən, Naxçıvan Muxtar Respublikasında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin səlahiyyətli nümayəndəliyinin işçilərinin say həddi 55 ştat vahidi müəyyən edilib. Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti Azərbaycan Respublikası Prezidentinin aktlarının bu Fərmana uyğunlaşdırılması ilə bağlı təkliflərini iki ay müddətində hazırlayıb Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə təqdim etməlidir; bu Fərmandan irəli gələn digər məsələləri həll etməlidir. “Naxçıvan Muxtar Respublikasında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin səlahiyyətli nümayəndəliyi haqqında Əsasnamə”də dəyişiklik edilib.
Səlahiyyətli nümayəndəliyin müstəqil balansı, istifadəsində olan dövlət əmlakı, xəzinə və bank hesabları, üzərində Azərbaycan Respublikası Dövlət Gerbinin təsviri və öz adı həkk olunmuş möhürü, kargüzarlıq xidmətinin gerbsiz möhürü, müvafiq ştampları və blankları var. Səlahiyyətli nümayəndəliyin saxlanma xərcləri və fəaliyyəti, habelə maddi-texniki təminatı Azərbaycan Respublikasının dövlət büdcəsi və qanunda nəzərdə tutulan digər mənbələr hesabına maliyyələşdiriləcək. Səlahiyyətli nümayəndə Ali Məclisin buraxılması, növbədənkənar sessiyanın çağırılması, Nazirlər Kabineti üçün əlavə səlahiyyətlərin müəyyən edilməsi, seçkilərin təyin edilməsi, rütbələrin və təltiflərin verilməsi kimi strateji məsələlər barədə Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə təkliflər verəcək və tədbirlər görəcək. Fərman 2026-cı il iyulun 1-dən qüvvəyə minir.
Naxçıvan Muxtar Respublikasında idarəetmə şaqulunun birbaşa mərkəzi hakimiyyətə və Prezidentin səlahiyyətli nümayəndəliyinə inteqrasiya olunması prosesində növbəti həlledici və sarsıdıcı mərhələyə qədəm qoyulub. Ölkə rəhbərinin imzaladığı bu yeni fərman uzun illər ərzində mərkəzi qanunvericilikdən müəyyən dərəcədə təcrid olunmuş şəkildə fəaliyyət göstərən muxtar respublika institutlarının tam mənada Bakının hüquqi və inzibati nəzarəti altına keçməsini təmin edir. İyulun 1-dən qüvvəyə minəcək yeni əsasnamə səlahiyyətli nümayəndəliyə Naxçıvan Ali Məclisinin buraxılmasından tutmuş seçkilərin təyin edilməsinə, kadr islahatlarından tutmuş maliyyə müstəqilliyinə qədər müstəsna və fövqəladə səlahiyyətlər tanıyır. Bu addım muxtar respublikada dövlət idarəçiliyinin optimallaşdırılması, kölgə iqtisadiyyatının və yerli qruplaşmaların qalıqlarının tamamilə sıradan çıxarılması, eləcə də vahid hüquqi məkanın bərpası baxımından tarixi dönüş nöqtəsidir.
Məsələ ilə bağlı NOCOMMENT.az-a danışan hüquqşünas Natiq Ələsgərov qeyd edib ki, dövlət başçısının bu fərmanı Naxçıvandakı idarəetmə aparatını feodal prinsiplərindən xilas edib müasir, çevik və tam mərkəzləşdirilmiş dövlət modelinə keçirən hüquqi inqilabdır: “Bu sənədlə Naxçıvanda Azərbaycan Prezidentinin səlahiyyətli nümayəndəliyinin statusu sadəcə koordinasiyaedici orqandan muxtar respublikanın taleyini həll edən əsas idarəetmə mərkəzinə çevrilir. İşçi sayının 55 ştat vahidi müəyyən edilməsi və nümayəndəliyin müstəqil balans, xəzinə və bank hesabları ilə təmin olunması onun operativ maliyyə-inzibati rıçaqlarına sahib olduğunu göstərir. Ən vacib məqam isə hüquqi səlahiyyətlərin miqyasındadır. Artıq səlahiyyətli nümayəndə birbaşa dövlət başçısına Naxçıvan Ali Məclisinin buraxılması, növbədənkənar sessiyaların çağırılması, yerli Nazirlər Kabinetinin funksiyalarının dəyişdirilməsi kimi kəskin təkliflər vermək hüququ qazanır. Bu, o deməkdir ki, yerli qanunverici və icraedici orqanlar tam şəkildə Prezident nümayəndəsinin nəzarəti və rəyi əsasında işləyəcək. Ali Məclis sədrinin seçkilərin təyin edilməsi, ali rütbələrin və təltiflərin verilməsi ilə bağlı təklifləri belə yalnız səlahiyyətli nümayəndənin süzgəcindən keçərək Bakıya — Prezidentə təqdim oluna bilər. Bu fərman uzun illərdir Naxçıvanda formalaşmış və mərkəzdən qismən müstəqil hərəkət etməyə çalışan yerli bürokratik elitaya qarşı qanunun mütləq qələbəsidir. İyulun 1-dən etibarən Naxçıvanda vahid idarəetmə sistemi birmənalı olaraq təsbit edilir, separat hüquqi təfsirlərə son qoyulur və muxtar respublika Azərbaycanın ümumi rəqəmsal, iqtisadi və hüquqi inkişaf ekosisteminə tam inteqrasiya olunur”.
