İrəvanın Qırmızı körpüsü – Zəngi çayı üzərində ucalan tarixi memarlıq abidəsi
Qırmızı körpü Qərbi Azərbaycanın tarixi İrəvan şəhərində, Zəngi çayı üzərində inşa edilmiş ən qədim və strateji əhəmiyyətli körpülərdən biri olub. Əsrlər boyu İrəvan qalasını şəhərin digər hissələri ilə birləşdirən bu körpü həm hərbi, həm də ticarət baxımından mühüm rol oynayıb.
Tarixi mənbələrə görə, körpü orta əsrlərdə tikilmiş, sonrakı dövrlərdə Səfəvilər və İrəvan xanlığı dövründə dəfələrlə bərpa olunaraq istifadədə saxlanılıb. Zəngi çayının üzərində yerləşməsi ona şəhərin əsas keçidlərindən biri statusu qazandırmışdı.
Şərq memarlıq üslubunda inşa edilən Qırmızı körpü yonulmuş daşlardan və bişmiş qırmızı kərpicdən tikilmişdi. Möhkəm dayaqları, geniş tağları və memarlıq quruluşu uzun illər boyu karvanların, tacirlərin və şəhər sakinlərinin təhlükəsiz keçidini təmin edib.
İrəvan qalasına gedən əsas yol məhz bu körpüdən keçirdi. Karvan yollarının üzərində yerləşdiyi üçün Qırmızı körpü şəhərin iqtisadi həyatında mühüm rol oynayır, İrəvanı ətraf yaşayış məntəqələri və digər bölgələrlə birləşdirirdi.
XIX əsrdə İrəvanın Rusiya imperiyası tərəfindən işğalından sonra şəhərin memarlıq simasında dəyişikliklər baş verdi. Buna baxmayaraq, Qırmızı körpü uzun müddət İrəvanın tarixi keçmişini yaşadan mühüm memarlıq nümunələrindən biri kimi tanınıb.
İrəvanın Qırmızı körpüsü bu gün də tarixi mənbələrdə Qərbi Azərbaycanın memarlıq irsinin qiymətli nümunələrindən biri kimi qeyd olunur. Körpü Zəngi çayı üzərində yerləşən ən mühüm tarixi keçidlərdən biri olmaqla, İrəvan şəhərinin əsrlər boyu formalaşmış memarlıq simasının ayrılmaz hissəsi hesab edilir.
Qərbi Azərbaycan İcması Sumqayıt Nümayəndəliyi
Ramiz İsmayılov
