Qərbi Azərbaycan kəndləri – Ciftəli
Ciftəli, tarixi mənbələrdə Qayqulu Ciftəli və Qayqulu Çivtəli kimi də qeyd olunan yaşayış məntəqələrindən biri olub. Kənd İrəvan quberniyasının Aleksandropol (Gümrü) qəzasında, sonrakı inzibati bölgüdə isə Qızılqoç (Qukasyan) rayonunda yerləşib. Mənbələrdə kəndin rayon mərkəzindən təxminən 5 kilometr məsafədə olduğu və Tellidərə çayının, Arpaçayın qolu, sahilində yerləşdiyi göstərilir.
Qədim adı – Qayqulu Ciftəli
Ciftəli adı tarixi mənbələrdə müxtəlif formalarda yazılıb. “Qərbi Azərbaycanın toponimləri” və digər toponimik mənbələrdə kənd Qayqulu Ciftəli kimi təqdim olunur. Kəndin adı Qafqazın 5 verstlik xəritəsində də qeyd edilib.
Toponimin mənşəyi də ayrıca maraq doğurur. Mənbələrdə adın Oğuzların Qayı etnonimi, Qulu şəxs adı və “mal-qoyun bəslənən yer” mənasında işlənən cift sözü ilə əlaqəli olduğu izah edilir. Bu yanaşmaya görə, Ciftəli adı Qayı tayfasından olan Quluya məxsus mal-qoyun bəslənən yer mənasını ifadə edir.
Kəndin tarixi taleyi
Azərbaycan Milli Ensiklopediyasında Ciftəli kəndinin azərbaycanlıların yaşadığı yaşayış məntəqəsi olduğu qeyd edilir. Ensiklopedik məlumatda XIX əsrin əvvəllərində bölgənin Rusiya tərəfindən işğalından sonra azərbaycanlıların kənddən çıxarıldığı və Türkiyədən gələn ermənilərin burada yerləşdirildiyi göstərilir.
Sonrakı dövrdə kəndin adı da dəyişdirilib. Mənbələrə görə, 12 noyabr 1946-cı ildə kəndin adı dəyişdirilərək Zuyqaxpyur qoyulub.
Qayqulu eli və Ciftəlinin yeri
Ciftəli yalnız ayrıca kənd adı kimi deyil, Qayqulu eli ilə bağlı toponimlər sırasında da xatırlanır. Mənbələrdə Qayqulu eli Qızılqoç nahiyəsi ilə əhatə olunan dağlıq ərazi kimi təqdim edilir və burada Qayqulu Qazançı, Qayqulu Ciftəli və Qayqulu Düzkənd yaşayış məntəqələrinin mövcud olduğu qeyd olunur.
Beləliklə, Ciftəli adı Qərbi Azərbaycanın tarixi toponimləri arasında həm kəndin keçmişini, həm də həmin ərazidə formalaşmış yer adları sistemini əks etdirən nümunələrdən biri kimi diqqət çəkir.
Qeyd: Ciftəli ilə bağlı internetdəki bəzi materiallarda kəndin inzibati mövqeyi və məsafəsi fərqli göstərilir. Bu yazıda əsasən Azərbaycan Milli Ensiklopediyası və toponimik mənbələrdə üst-üstə düşən məlumatlardan istifadə edilib.
Qərbi Azərbaycan İcması Sumqayıt Nümayəndəliyi
Ramiz İsmayılov
