Yəmən sahillərində yerləşən Sokotra arxipelağı, təxminən 18 milyon il əvvəl materikdən ayrılan və təcrid olunmuş təkamül prosesindən keçən Yer kürəsindəki ən nadir coğrafi ərazilərdən birini təmsil edir. Qədim superkontinent Qondvananın bir hissəsi olan bu torpaq, vulkanik fəaliyyətlə deyil, tektonik hərəkətlər nəticəsində materikdən ayrılan “kontinental parçadır”. Milyonlarla il davam edən bu coğrafi ayrılıq, adanı xarici dünyadan tamamilə fərqli bir bioloji inkişaf yoluna çıxararaq onu “təkamül laboratoriyasına” çevirib.
Sfera.az bildirir ki, adanın coğrafi təcridi dünyada endemik növlərin ən sıx populyasiyalarından birini yaradır.
UNESCO-nun məlumatlarına görə, adada tapılan 825 çiçəkli bitki növünün təxminən 37%-i yalnız bu bölgədə yaşayır. Elmi dünyada “Hind Okeanının Qalapaqos adaları” kimi təsvir edilən bölgə, ekosistemi ilə təbiətin standart fəaliyyətinə meydan oxuyur. Bitki örtüyünə əlavə olaraq, sürünən növlərinin 90% və quru ilbizlərinin 95%-i dünyanın başqa heç bir yerində müşahidə edilmir. Sokotra sığırçığı və Sokotra günəş quşu kimi endemik quşlar adadakı ekoloji tarazlığın ən vacib bioloji göstəricilərindəndir.
Qəribə ağac strukturları bölgədə elmi fantastika filmlərini xatırladan bir mənzərə yaradır.
Adanın ən ikonik simvolu olan Əjdaha Qanı Ağacı (Dracaena cinnabari), çətir formalı örtüyü ilə dumanlardan nəm toplayaraq quraq iqlimə uyğunlaşır. Bu qeyri-adi morfoloji quruluş ağacın köklərini qızmar günəşdən qoruyur və eyni zamanda ən səmərəli su saxlamağa imkan verir. Digər diqqətəlayiq növ olan Butulka Ağacı, gövdəsində çox miqdarda su saxlaya bilir və ən şiddətli quraqlıqlar zamanı belə çəhrayı çiçəklərlə çiçəklənməsinə imkan verir. Tarixdən əvvəlki əhəngdaşı yaylaları bu bitki örtüyü ilə birləşərək ziyarətçilərə müasir dünyadan tamamilə ayrı bir vizual ziyafət təqdim edir. Qlobal iqlim böhranı və insan fəaliyyəti bu canlı muzeyin gələcəyini təhlükə altında qoyur.
Sokotra 2008-ci ildən bəri UNESCO-nun Dünya İrsi Siyahısında olsa da, hazırda müxtəlif ekoloji risklərlə mübarizə aparır. Hind okeanında getdikcə daha tez-tez baş verən və şiddətli siklonlar çox yavaş böyüyən Əjdaha Qanı meşələrinə dağıdıcı təzyiq göstərir. Torpaqdan istifadə qaydalarındakı dəyişikliklər və iqlim dəyişkənliyi adanın zərif ekosistemini kövrək edir. IUCN kimi beynəlxalq təşkilatlar yerli icmalarla əlaqələndirilmiş layihələr həyata keçirməklə bu ekoloji irsi qorumaq və müasir ehtiyacları davamlı şəkildə ödəmək üçün strateji addımlar atırlar.
