Dünyada artan geosiyasi gərginlik fonunda bəzi ölkələrin neytral mövqe sərgiləməsinə baxmayaraq, hərbi və texniki dəstək vasitəsilə münaqişələrdə dolayı iştirak etməsi getdikcə daha çox diqqət çəkir. Xüsusilə, Almaniyanın İsrailə silah tədarükünü davam etdirməsi bu məsələyə dair müzakirələri daha da aktuallaşdırıb və beynəlxalq hüquq, siyasi məsuliyyət, eləcə də təhlükəsizlik balansı ilə bağlı sualları gündəmə gətirib.
Bəs bu siyasət Almaniyanın gələcəkdə hərbi münaqişələrə birbaşa qoşulma ehtimalını artırırmı?
Mövzu ilə bağlı KONKRET.az-a açıqlama verən siyasi şərhçi Əziz Əlibəyli bildirib ki, silah ixracı yalnız iqtisadi deyil, həm də hüquqi və mənəvi məsuliyyət yaradır:
“Silah ixrac edən dövlətlərin üzərinə beynəlxalq humanitar hüquqa riayət etmək öhdəliyi düşür. Avropa İttifaqı çərçivəsində və beynəlxalq silah ticarəti müqavilələrinə qoşulan ölkə kimi Almaniya da bu məsuliyyəti daşıyır. Bu isə həm hüquqi, həm də mənəvi risklərin artmasına səbəb olur. Almaniya 2025-ci ilin sonlarından etibarən bəzi məhdudiyyətləri yumşaldaraq silah ixracı siyasətində dəyişikliklər edib.
Almaniya ABŞ və İsraillə strateji ittifaqını qorumağa çalışır. Eyni zamanda Avropa İttifaqı daxilində balanslı mövqe tutmağa cəhd edir”.
Bununla belə, Əziz Əlibəyli Almaniyanın birbaşa hərbi münaqişəyə qoşulma ehtimalını aşağı qiymətləndirir. Onun fikrincə, rəsmi Berlin daha çox dolayı dəstək formatına üstünlük verəcək:
“Almaniya maksimum halda ballistik texnologiyalar, kəşfiyyat məlumatları və hava dəstəyi kimi sahələrdə iştirak edə bilər. Birbaşa hərbi müdaxilə ehtimalı isə hazırkı şərtlərdə yüksək deyil”.
Beləliklə, ekspertin qənaətinə görə, silah tədarükü Almaniyanın beynəlxalq məsuliyyətini artırsa da, bu, hələlik ölkənin birbaşa hərbi münaqişəyə qoşulacağı anlamına gəlmir. Lakin mövcud geosiyasi dinamika fonunda bu siyasətin uzunmüddətli nəticələri diqqətlə izlənilməlidir.
