Qərbi Azərbaycan İcması tərəfindən “Mədəni irs və qayıdış hüququ: Ermənistandan didərgin salınmış azərbaycanlıların mədəni irsinin bərpası – ədalətə, barışığa və sülhə aparan yol kimi” mövzusunda təşkil olunan III Beynəlxalq Konfrans çərçivəsində İcmada ikitərəfli görüş baş tutub.
4 dekabr 2025-ci il tarixində Qərbi Azərbaycan İcmasının İdarə Heyətinin sədri, millət vəkili Əziz Ələkbərli Xorvatiyadan ölkəmizə səfər edən Beynəlxalq İqlim Fəaliyyəti İnstitutunun (IICA) prezidenti xanım Mariya Puyo-Tadiçini qəbul edib.
Görüş zamanı Əziz Ələkbərli konfrans barədə ətraflı məlumat verərək, dəvəti qəbul etdiyinə görə qonağa təşəkkürünü bildirib. Qeyd edib ki, Qərbi Azərbaycanla bağlı beynəlxalq arenada mütəmadi tədbirlər keçirilir və Brüssel, Almaniya və İspaniyada təşkil olunan tədbirlər geniş rezonans doğurub.
İcmanın yaranma tarixindən bəhs edən sədr vurğulayıb ki, Qarabağ münaqişəsi başlayarkən – 37 il əvvəl heç bir günahı olmayan 300 min nəfərə yaxın azərbaycanlı Ermənistandan zorla çıxarılıb. Onun sözlərinə görə, ermənilərin bu ərazilərə köçürülməsi əsasən son 200 ildə çar Rusiyası tərəfindən həyata keçirilib və sonuncu dəfə 1946-1947-cı illərdə müxtəlif ölkələrdən ermənilər gətirilərək həmin ərazilərdə məskunlaşdırılıb.
Sədr bildirib ki, müharibə başa çatıb və proses sülh sazişinə doğru irəliləyir. O qeyd edib ki, Qərbi azərbaycanlıların tələbi sadə və haqq işidir: öz doğma yurdlarına qayıtmaq. Lakin Ermənistan rəhbərliyi uzun müddətdir bu məsələni diqqətdən kənarda saxlayır.
Ə.Ələkbərli vurğulayıb ki, Ermənistanda demoqrafik vəziyyət ağırdır, yaşayış məntəqələri boşalıb, əhali sayı azalıb, buna baxmayaraq, azərbaycanlıların qayıdışına şərait yaradılmır.
Ə.Ələkbərli Ermənistanda azərbaycanlılara məxsus mədəni irsin sistemli şəkildə məhv edilməsi barədə də məlumat verdi. O, qonağa Ermənistanda dağıdılmış azərbaycanlı qəbiristanlıqlarının monitorinqini əks etdirən nəşri təqdim edərək, onun üzərində öz doğulduğu kəndi, ata-baba evlərini və vandalizmə məruz qalmış məzarlığı göstərib. O bildirib ki, davamlı sülh yalnız xalqların dinc yanaşı yaşaması şəraitində mümkündür.
Xanım Mariya Puyo-Tadiçi beynəlxalq dəstək mexanizmlərinin bu istiqamətdə işə salınıb-salınmadığı ilə maraqlanıb. Cavab olaraq Ə.Ələkbərli bildirib ki, son iki il ərzində Qərbi Azərbaycan İcmasının 11 sənədi BMT tərəfindən rəsmi sənəd statusu alıb.
Qonaq bildirib ki, mübarizənin beynəlxalq hüquq müstəvisində aparılması son dərəcə vacibdir. O qeyd edib ki, Xorvatiya da vaxtilə işğala məruz qalıb və bu ağrılı prosesi yaşamış ölkə kimi bəzi halları daha dərindən anlayır. Xanım Puyo-Tadiçi Xorvatiyada Azərbaycanın hər zaman dost və tərəfdaş ölkə kimi qəbul edildiyini vurğulayıb.
O, həmçinin COP29 çərçivəsində Azərbaycan haqqında daha ətraflı məlumat əldə etdiyini və Qarabağda aparılan genişmiqyaslı bərpa və dirçəliş işlərinə heyran qaldığını bildirib.
İcma sədri Xorvatiyanı Azərbaycanın dostu adlandıraraq, səsləndirilən müsbət fikirlərə görə təşəkkür edib. O qeyd edib ki, hazırkı Ermənistan ərazisinin Azərbaycanın tarixi torpaqları olduğunu çoxsaylı tarixi mənbələr və çar Rusiyası dövrünə aid xəritələr də təsdiqləyir. Bununla belə, Qərbi azərbaycanlıların məqsədi qarşıdurma deyil, Ermənistan vətəndaşı qismində öz evlərinə qayıtmaqdır. Sədr vurğulayıb ki, qarşılıqlı gediş-gəliş təmin olunmasa, davamlı sülhdən danışmaq mümkün olmayacaq.
Görüşün sonunda xanım Mariya Puyo-Tadiçi Qərbi Azərbaycan Televiziyasına müsahibə verərək səfər və konfransla bağlı təəssüratlarını bölüşüb.
