Azərbaycanda dəmir yolu və avtomobil nəqliyyatı sahəsində 61 yeni dövlət standartının qəbul edilməsi nəqliyyat təhlükəsizliyi və infrastrukturun etibarlılığı ilə bağlı tələblərin təkmilləşdirilməsini gündəmə gətirib.
Yeni standartların tətbiqi texniki sistemlərə vahid tələblərin müəyyənləşdirilməsi, nəqliyyat vasitələrinin təsnifatının təkmilləşdirilməsi və yükdaşımalar zamanı təhlükəsizliyin artırılması məqsədi daşıyır.
Bəs bu dəyişikliklər nəqliyyat sektorunda hansı yeniliklərə yol aça bilər?
Gündəm24.az sfera.az-a istinadən xəbər verir ki, Azərbaycan Standartlaşdırma İnstitutunun (AZSTAND) məlumatına görə, yeni dövlət standartları nəqliyyat infrastrukturunun etibarlılığının artırılması, yol hərəkətinin təhlükəsizliyinin təmin edilməsi və beynəlxalq standartlara uyğunluğun gücləndirilməsinə xidmət edir.
Standartların layihələri Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyinin bazasında yaradılmış “Nəqliyyat və nəqliyyat infrastrukturu” standartlaşdırma üzrə Texniki Komitənin təqdimatı əsasında qəbul edilib.
Təhlükəsizlik tələbləri sərtləşə bilərmi?
Nəqliyyat sahəsində standartlaşdırmanın əsas istiqamətlərindən biri texniki tələblərin vahidləşdirilməsidir. Bu, nəqliyyat vasitələrinin, avadanlıqların və müvafiq sistemlərin təhlükəsizliyinin qiymətləndirilməsi üçün daha aydın meyarların formalaşdırılmasına kömək edə bilər. Avtomobil nəqliyyatında texniki təhlükəsizlik təkcə sürücünün davranışından asılı deyil. Nəqliyyat vasitələrinin konstruksiyası, əyləc sistemləri, işıqlandırma avadanlıqları və digər texniki komponentlər də təhlükəsizlik baxımından əhəmiyyət daşıyır. Bu sahələrdə standartların beynəlxalq tələblərə uyğunlaşdırılması texniki təhlükələrin azaldılması üçün əlavə imkanlar yarada bilər. Bununla belə, yeni standartların yol qəzalarının sayına konkret təsirini əvvəlcədən müəyyənləşdirmək mümkün deyil. Nəticə onların məzmunundan, tətbiq mexanizmindən, nəzarətin effektivliyindən və sürücülərin qaydalara əməl etməsindən asılı olacaq.
Yükdaşımalarda yeni tələblər nələri dəyişə bilər?
Qəbul edilən standartların istiqamətlərindən biri də yükdaşımalar zamanı yüklərin təhlükəsiz bərkidilməsinə dair tələblərin müəyyənləşdirilməsidir. Yüklərin düzgün yerləşdirilməməsi və etibarlı bərkidilməməsi hərəkət zamanı onların sürüşməsinə, avtomobilin tarazlığının pozulmasına və yolda təhlükəli vəziyyətlərin yaranmasına səbəb ola bilər. Buna görə də bu sahədə vahid tələblərin müəyyənləşdirilməsi yükdaşıma prosesinin təhlükəsizliyinin artırılması baxımından əhəmiyyətlidir. Yeni tələblərin praktik nəticələri onların hansı nəqliyyat vasitələrinə və yük növlərinə şamil ediləcəyindən, eləcə də daşıyıcıların fəaliyyətinə hansı qaydada tətbiq olunacağından asılı olacaq. Əgər əlavə texniki avadanlıq və ya uyğunlaşdırma tələb edilərsə, bu, bəzi daşıma şirkətləri üçün əlavə xərc yarada bilər. Lakin hazırda belə xərclərin mütləq yaranacağını demək üçün konkret məlumat yoxdur.
Standartların qəbulu sürücülərin xərclərini artıracaqmı?
Yeni dövlət standartlarının qəbul edilməsi avtomatik olaraq avtomobil sahibləri üçün əlavə ödəniş, texniki baxış qaydalarında dəyişiklik və ya nəqliyyat vasitələrinin yenilənməsi öhdəliyi demək deyil. Bunun üçün standartların konkret məzmunu, hüquqi statusu və tətbiq şərtləri nəzərə alınmalıdır. Əgər yeni tələblər gələcəkdə avtomobillərin texniki uyğunluğunun qiymətləndirilməsi, ehtiyat hissələri və ya xüsusi avadanlıqlarla bağlı əlavə şərtlər yaratsa, bunun nəqliyyat bazarına dolayı təsirləri ola bilər. Digər tərəfdən, vahid texniki meyarlar keyfiyyətsiz avadanlıqların istifadəsi ilə bağlı risklərin azaldılmasına və xidmət keyfiyyətinin yüksəldilməsinə də kömək edə bilər. Bu səbəbdən əsas məsələ standartların sayından daha çox onların hansı tələbləri müəyyənləşdirməsi və praktikada necə tətbiq olunmasıdır.
Dəmir yolu nəqliyyatında da əhəmiyyətli istiqamətdir
Yeni standartların dəmir yolu sahəsini də əhatə etməsi infrastrukturun etibarlılığı və texniki sistemlərin təhlükəsizliyi məsələlərini ön plana çıxarır. Dəmir yolunda avadanlıqların və idarəetmə sistemlərinin müəyyən edilmiş tələblərə uyğun olması qatarların hərəkətinin təhlükəsiz təşkili baxımından vacibdir. Beynəlxalq standartlara uyğunlaşma texniki sistemlər üçün vahid yanaşmanın formalaşmasına, təhlükəsizlik meyarlarının aydınlaşdırılmasına və müasir texnologiyaların tətbiqinə şərait yarada bilər.
Ümumilikdə, 61 yeni dövlət standartının qəbulu Azərbaycanda nəqliyyat sahəsində texniki tələblərin sistemləşdirilməsi istiqamətində atılan addım kimi qiymətləndirilə bilər. Lakin bu dəyişikliklərin sürücülər, sərnişinlər və daşıma şirkətləri üçün real nəticələri standartların tətbiq dairəsi və icra mexanizmləri dəqiqləşdikdən sonra aydın olacaq.
