Bu gün ABŞ Dövlət Departamentinin Azərbaycan üçün səfər xəbərdarlığını 3-cü səviyyəyə qaldırması gündəmin əsas müzakirə mövzusuna çevrilib. Vaşinqtonun öz vətəndaşlarına “Azərbaycana getməyin” və ya “Səfərə yenidən baxın” mesajı verməsi, adətən aktiv müharibə və ya kütləvi iğtişaş zonaları üçün tətbiq edilən bir prosedur olduğundan, cəmiyyətdə haqlı suallar yaradıb. Bu rəsmi qərarın pərdəarxasında Azərbaycanın daxili sabitliyi deyil, daha çox xarici sərhədlərdəki, xüsusilə İranla cənub sərhədindəki gərgin dinamika və azad edilmiş ərazilərdəki mina təhlükəsi dayanır.
Beynəlxalq praktikada bürokratik bir mexanizm olan bu xəbərdarlıq, zamanlama baxımından kifayət qədər ziddiyyətlidir. Belə ki, cəmi iki ay öncə ABŞ-nin yüksək səviyyəli rəhbərliyinin (Vitse-prezident C.D. Vens) Bakıda strateji tərəfdaşlıq sənədləri imzalaması fonunda bu qərarın verilməsi dövlətlərarası münasibətlərin ruhuna kölgə salır. Əsas narahatlıq İranla mümkün hərbi qarşıdurmanın regiona sıçraması ehtimalı ilə bağlı olsa da, ekspertlər fəlakət ssenarilərinin baş vermə ehtimalını aşağı qiymətləndirirlər. Azərbaycan üçün isə bu qərarın təhlükəsizlikdən çox, turizm imicinə vurduğu dolayı zərər ön plana çıxır.
Məsələ ilə bağlı NOCOMMENT.az-a danışan “Ağ Partiya” sözçüsü, siyasi şərhçi Cavanşir Abbaslı qeyd edib ki, bu addım Amerikanın Azərbaycandan istədiyini ala bilməməsinin nəticəsidir: “Amerika Azərbaycandan istədiyini növbəti dəfə ala bilmədi — İrana qarşı. Azərbaycan qətiyyətlə bir daha bəyan etdi ki, öz ərazisindən İranın vurulmasına heç zaman razılıq verməyəcək. Bundan öncə də belə bir sərt bəyanat səsləndirmişdi; hər kəs xatırlayır həmin dövrü. Ona görə də Amerika ən müxtəlif variantlara əl atdı. Naxçıvan üzərindəki məlum hadisənin təxribat olduğu yönündə iddialar boşuna səslənmirdi. Bu da onlardan birinin davamıdır. Naxçıvan hadisəsi baş verən kimi istər-istəməz əsas müzakirə mövzularından biri Azərbaycanla İranı üz-üzə gətirmək üçün bunun təxribat olduğu yönündə idi. İndi həmin iddialar, təbii ki, təsdiqini tapmadı, amma bugün də həmin iddialar Naxçıvan hadisəsi fonunda əsas ön sırada yer alır. Bu da onlardan biridir”.
O qeyd edib ki, ABŞ bu yolla Bakı və Tehran arasında süni gərginlik yaratmağa çalışsa da, Azərbaycan öz xarici siyasət kursuna sadiqdir: “Hesab edirəm ki, ABŞ növbəti dəfə müxtəlif yollarla Azərbaycan və İran arasında soyuq münasibətlər yaratmağa çalışır. Amma Azərbaycan, təbii ki, öz xarici siyasət kursuna sadiqdir. Xüsusilə də İranla bağlı hər zaman xarici siyasət kursuna sadiq qalıb. Arasıra dövlətlərarası münasibətlər kəskinləşsə də, rəsmi Bakı hər zaman öz ərazisindən İranın vurulmasına razılıq verməyəcəyini bəyan edib. Düşünürəm ki, burada, təbii ki, turizm məqsədli — yəni ölkə turizminə böyük zərbə dəyə bilər. Amma Amerika kimi böyük bir fövqəlgücün, supergücün bunu nəzərə alacağını düşünmək sadəlövhlük olardı. Amerika üçün Azərbaycan çox kiçik görünür, Vaşinqtondan çox kiçik görünür. Onun üçün də bir dövlətin turizminə bu cür boş-boş bəyanatlarla zərbə dəyəcəyini nəzərə almır”.
Siyasi şərhçi həmçinin vurğulayıb ki, bu bəyanat turizm sektoruna ciddi zərər vurmayacaq, lakin strateji tərəfdaşlıq prinsipləri ilə tamamilə ziddiyyət təşkil edir: “Amerikalı turistlər bu müraciətdən sonra Azərbaycana gəldilər-gəlmədilər — bu, heç nəyi dəyişmir. Amerikadan gələn turistlər faiz nisbətində kifayət qədər azdır. Xüsusilə də azad etdiyimiz Qarabağ ərazilərinə amerikalı turistlərin maraq göstərməməsi diqqətimizdən qaçmır. Narahat olmağa dəyməz, amma istənilən halda bu, birbaşa ötən ilin avqustun 8-də Ağ Evdə imzalanan məlum paraflanma sənədinin ruhuna ziddir. Eyni zamanda iki ay öncə Vensin Bakıya gəlişi ilə ölkələrarası strateji tərəfdaşlıq sazişinin əldə olunması ruhuna ziddir”.
