İranla müharibənin əvvəlində ABŞ və İsrail ölkənin rejimini dəyişdirməyə və keçmiş prezident Mahmud Əhmədinejadın hakimiyyətə gəlməsinə cəhd ediblər.
Gündəm24.az xəbər verir ki, bu barədə “Nyu-York Tayms” (NYT) qəzeti yazıb.
Qəzetin ABŞ rəsmilərinə istinadən verdiyi məlumata görə, İsrail tərəfindən hazırlanmış və Əhmədinejadla razılaşdırılmış plan tez bir zamanda uğursuzluğa düçar olub.
Qəzetin mənbələrinə görə, müharibənin ilk günündə İsrail Əhmədinejadın Tehrandakı mənzilinə hücum edərək onu ev dustaqlığından azad etməyə çalışıb. Keçmiş prezident yaralanıb, ölümdən çətinliklə xilas olduqdan sonra rejim dəyişikliyi planına görə məyus olub.
NYT qeyd edir ki, o vaxtdan bəri keçmiş prezident ictimaiyyət qarşısına çıxmayıb və onun harada olduğu və vəziyyəti məlum deyil. Əhmədinejadın bir köməkçisi nəşrə bildirib ki, eks-prezidentin mənzilinə edilən hücumu onu azad etmək cəhdi kimi görür.
Elə həmin gün İsrail İranın ali dini lideri ayətullah Əli Xamneyinin Tehranın mərkəzindəki iqamətgahına zərbə endirib. Hücum zamanı Xamneyi və bir neçə yüksək vəzifəli məmur öldürülüb.
Qəzet yazır ki, əməliyyat İranın teokratik hökumətini devirmək üçün İsrailin çoxmərhələli planının bir hissəsi olub. NYT-nin məlumatına görə, ABŞ prezidenti Donald Tramp və İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahu bəzi Ağ Ev köməkçilərinin qeyri-mümkün hesab etdiyi riskli liderlik dəyişikliyi planına mərc ediblər. Bəzi Amerika rəsmiləri də Əhmədinejadın hakimiyyətə qayıdışına şübhə ilə yanaşıblar.
İsrail və ABŞ-ın Əhmədinejadın hakimiyyətə necə gətirilməsini, eləcə də onu yaralayan hava hücumunun şərtlərini dəqiq bilmədiyi bildirilir.
“Nyu-York Tayms” qəzetinin məlumatına görə, hava hücumu Əhmədinejadın evinə ciddi ziyan vurmayıb, lakin girişdəki təhlükəsizlik postunu dağıdıb. Nəticədə, keçmiş prezidenti qoruyan və həbsdə saxlayan İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun üzvləri öldürülüb.
Mahmud Əhmədinejad 2005-ci ildən 2013-cü ilə qədər İranın altıncı prezidenti olub. Prezidentliyi dövründə Əhmədinejad İranın nüvə proqramının tərəfdarı kimi çıxış edib, İsraili və ABŞ-ı sərt tənqidə məruz qoyub. Vəzifəsindən getdikdən sonra Əhmədinejad tədricən teokratik hökuməti açıq şəkildə tənqid etməyə başlayıb və İranın yüksək vəzifəli məmurlarını korrupsiyada və idarəetmənin pisliyində günahlandırıb. O, üç dəfə – 2017, 2021 və 2024-cü illərdə – prezidentliyə namizəd olmağa cəhd edib, lakin hakimiyyət onun kampaniyasını bloklayıb. NYT qeyd edir ki, Əhmədinejad heç vaxt açıq dissident olmayıb, lakin rejim onu potensial olaraq sabitliyi pozan element kimi görməyə başlayıb.
Əhmədinejadın çevrəsindəki insanlar Qərblə çox yaxın əlaqələrdə və hətta İsrailə casusluq etməkdə ittiham olunublar. NYT yazır ki, keçmiş prezidentin özü son illərdə bir neçə dəfə İranı tərk edib və bu da şayiələri qızışdırıb. 2023-cü ildə o, Qvatemalaya, 2024 və 2025-ci illərdə isə Macarıstana səfər edib. Qəzet qeyd edir ki, hər iki ölkənin İsraillə sıx əlaqələri var./musavat
