Loru mahalı: Qərbi Azərbaycanın dağlar qoynunda yaşayan qədim türk yurdu
Loru mahalı Qərbi Azərbaycanın ən qədim tarixi bölgələrindən biri hesab olunur. Bölgə əsrlər boyu Azərbaycan türklərinin yaşadığı, zəngin mədəniyyətə və strateji əhəmiyyətə malik yurd yerlərindən biri olub. Loru mahalı indiki Ermənistanın şimal hissəsində yerləşərək Azərbaycan, Gürcüstan və Anadolu istiqamətinə gedən mühüm yolların qovşağında yerləşib.
Tarixi mənbələrdə Loru adı hələ orta əsrlərdən etibarən çəkilir. Bölgə müxtəlif dövrlərdə Azərbaycan dövlətlərinin, o cümlədən Səfəvilərin hakimiyyəti altında olub. Mahalın əlverişli coğrafi mövqeyi onun həm iqtisadi, həm də hərbi baxımdan mühüm əraziyə çevrilməsinə səbəb olub.
Loru mahalı zəngin meşələri, dağ çayları, yaylaqları və münbit torpaqları ilə seçilib. Burada yaşayan əhali əsasən maldarlıq, əkinçilik, arıçılıq və sənətkarlıqla məşğul olub. Yaylaq həyat tərzi bölgənin sosial və iqtisadi həyatında mühüm yer tutub.
Əsrlər boyu Loru mahalında Azərbaycan türklərinin yaratdığı zəngin mədəni irs formalaşıb. Bölgədə çoxsaylı kəndlər, məscidlər, qəbiristanlıqlar və tarixi abidələr mövcud olub. Xalq yaradıcılığı, aşıq sənəti və qədim adət-ənənələr burada nəsildən-nəslə ötürülərək yaşadılıb.
XIX əsrdə Cənubi Qafqazda baş verən siyasi dəyişikliklər Loru mahalının taleyinə də təsir göstərdi. Sonrakı dövrlərdə bölgənin etnik tərkibində dəyişikliklər baş verdi və XX əsrdə azərbaycanlı əhalinin böyük hissəsi öz doğma yurdlarından uzaq düşdü.
Bu gün Loru mahalı qərbi azərbaycanlıların yaddaşında qədim ata-baba yurdu, zəngin tarix və mədəniyyət məkanı kimi yaşayır. Mahalın adı xalqımızın tarixi yaddaşında silinməz iz qoymuş bölgələrdən biri olaraq xatırlanır.
Qərbi Azərbaycan İcması Sumqayıt Nümayəndəliyi
Ramiz İsmayılov
