Qərbi Azərbaycanın Qondaxsaz kəndi
Qondaxsaz kəndi tarixi İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasında, indiki Ermənistan Respublikasının Araqatsotn (Alagöz) vilayətinin ərazisində yerləşən qədim yaşayış məntəqələrindən biridir. Kənd rayon mərkəzindən 11 kilometr məsafədə, Abaran çayının sahilində yerləşmişdir. Araqats rayonunun yaradılmasına qədər Qondaxsaz kəndi Abaran rayonunun tərkibində olmuşdur.
Tarixi mənbələrdə kəndin adına müxtəlif formalarda rast gəlinir. Erməni mənbələrində Qondaksaz və Qondaxsaz, Qafqazın beşverstlik xəritəsində isə Kondaxsaz şəklində qeyd edilmişdir.
Qondaxsaz toponimi türk mənşəli sözlərdən yaranmışdır. Adın birinci hissəsi olan «kondak» sözü türk dilində «silah qundağı» mənasında işlənir. İkinci hissə olan «saz» sözü isə bataqlıq, qrunt sularının çıxdığı bataqlaşmış ərazi və gil mənalarını ifadə edir. Beləliklə, kəndin adı dilçilik baxımından türk mənşəli sözlərin birləşməsi əsasında formalaşmışdır.
Kəndin tarixi adı uzun müddət qorunub saxlanılmışdır. Lakin Ermənistan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 25 yanvar 1978-ci il tarixli fərmanı ilə Qondaxsaz kəndinin adı dəyişdirilərək Rya Təzə, yəni «Təzə həyat» adlandırılmışdır.
Qondaxsaz kəndi Qərbi Azərbaycanın tarixi-coğrafi irsinin bir hissəsidir. Onun qədim adı, yerləşdiyi ərazi və toponimin mənşəyi bölgənin tarixi keçmişinin, türk mənşəli yer adlarının və mədəni yaddaşının öyrənilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Kəndin tarixi haqqında məlumatların araşdırılması və gələcək nəsillərə çatdırılması Qərbi Azərbaycanın tarixi irsinin qorunmasına xidmət edir.
Qərbi Azərbaycan İcması Sumqayıt Nümayəndəliyi
Ramiz İsmayılov
