İrəvan mahalı: Azərbaycan dövlətçiliyinin qədim paytaxtı

İrəvan mahalı: Azərbaycan dövlətçiliyinin və qədim şəhər mədəniyyətinin beşiyi

İrəvan mahalı Qərbi Azərbaycanın ən qədim və tarixi əhəmiyyətə malik bölgələrindən biri olub. Əsrlər boyu Azərbaycan türklərinin yaşadığı bu yurd təkcə coğrafi məkan deyil, həm də Azərbaycan dövlətçiliyinin, mədəniyyətinin və şəhər həyatının mühüm mərkəzlərindən biri kimi tanınıb.

Tarixi mənbələrə görə, İrəvan şəhəri əsrlər boyu Cənubi Qafqazın mühüm siyasi və iqtisadi mərkəzlərindən biri olub. XVI əsrdə tikilən məşhur İrəvan qalası uzun illər bölgənin əsas müdafiə və inzibati mərkəzi kimi fəaliyyət göstərib. Şəhər karvan yollarının üzərində yerləşdiyindən ticarət və sənətkarlıq burada sürətlə inkişaf edib.

İrəvan mahalının əhalisi əsasən əkinçilik, bağçılıq, üzümçülük, sənətkarlıq və ticarətlə məşğul olurdu. Şəhərdə məscidlər, karvansaralar, hamamlar və bazarlar fəaliyyət göstərirdi. İrəvan əsrlər boyu zəngin Azərbaycan mədəniyyətinin və memarlığının mühüm mərkəzlərindən biri olub.

XVIII əsrdə İrəvan xanlığı Azərbaycan xanlıqları arasında mühüm yer tuturdu və İrəvan şəhəri xanlığın paytaxtı idi. Bölgə strateji mövqeyinə görə müxtəlif dövlətlərin diqqət mərkəzində olub.

 

 

 

 

 

 

XIX və XX əsrlərdə baş verən siyasi hadisələr nəticəsində bölgənin demoqrafik və inzibati quruluşunda böyük dəyişikliklər baş verdi. Buna baxmayaraq, İrəvan mahalı bu gün də Azərbaycan xalqının tarixi yaddaşında qədim yurd, zəngin mədəniyyət mərkəzi və dövlətçilik ənənələrinin mühüm simvollarından biri kimi yaşayır.

İrəvan təkcə bir şəhər və mahal deyil, həm də əsrlər boyu formalaşmış Azərbaycan tarixinin, mədəniyyətinin və milli yaddaşının ayrılmaz hissəsidir.