Adı əsrlərin yaddaşında qalan Qərbi Azərbaycan kəndi – Gülablı
Qərbi Azərbaycanın qədim yaşayış məntəqələrindən biri olan Gülablı kəndi keçmiş İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, sonralar Abaran rayonunun ərazisində yerləşib. Hazırda Ermənistanın Araqatsotn vilayətinə daxil olan kənd Əştərək şəhərindən təxminən 39 kilometr şimal-şərqdə, dağın ətəyində, dəniz səviyyəsindən 2025 metr yüksəklikdə yerləşir.
Gülablı kəndinin adına tarixi mənbələrdə müxtəlif formalarda rast gəlinir. Osmanlı dövlətinin 1727-ci ildə tərtib etdiyi “Rəvan livası müfəssəl təhrir dəftəri”ndə kənd “Güləbdi” kimi qeydə alınıb. 1831-ci ildə aparılmış kameral siyahıyaalmada və 1913-cü ildə nəşr edilmiş Qafqazın beşverstlik xəritəsinə dair əlifba göstəricisində isə “Gülablı” adına rast gəlinir. Erməni müəlliflərinin əsərlərində kəndin adı “Gülaplı”, “Gülab” və “Gülabdı” formalarında da göstərilib.
Toponimin mənşəyi “Gülablı” nəsil adı ilə əlaqələndirilir və patronim mənşəli ad hesab olunur.
Mənbələrdə kənddə əvvəlcə azərbaycanlıların yaşadığı, bölgəyə ermənilərin köçürülüb məskunlaşdırılmasından sonra isə azərbaycanlı əhalinin kəndi tərk etdiyi bildirilir. Kəndin adı 1946-cı il iyunun 15-də Ermənistan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin fərmanı ilə dəyişdirilərək “Dzoraqlux” adlandırılıb. 1995-ci ildən etibarən isə Araqatsotn vilayətinin inzibati ərazisinə daxil edilib.
Gülablı kəndinin tarixi adı və keçmişi bu gün də tarixi sənədlərdə, xəritələrdə və Qərbi Azərbaycanın toponimik irsində yaşayır. “Güləbdi” və “Gülablı” adları ilə əsrlər əvvəl yazılı mənbələrə düşən bu yaşayış məntəqəsi bölgənin tarixi-coğrafi yaddaşının bir parçasıdır.
Qərbi Azərbaycan İcması Sumqayıt Nümayəndəliyi
Ramiz İsmayılov
