Boşdayanma Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinin 169-cu maddəsinə əsasən, istehsalat, texniki, iqtisadi və ya qarşısıalınmaz səbəblərdən müəssisədə fəaliyyətin müvəqqəti olaraq dayandırılması halıdır.
“Yeni Sabah”ın araşdırmasına əsasən, bu proses zamanı Əmək Məcəlləsinin 169-cu maddəsinin 1-ci və 2-ci hissələrinə uyğun olaraq, işçinin iradəsindən asılı olmayan səbəblər baş verdikdə, işəgötürən işçiyə ştat üzrə tarif maaşının ən azı 2/3 hissəsini (66,6%-ni) ödəməyə borcludur.
Yəni işin dayanmasında işçinin heç bir təqsiri yoxdursa, o, maaşının maksimum 1/3 hissəsini (33,3%-ni) itirir, qalan 2/3 hissəsini isə Məcəllənin tənzimləməsinə əsasən mütləq alır. Elektrik kəsintisi, avadanlıq qəzası, xammal qıtlığı, sifarişlərin azalması və ya təbii fəlakət kimi halların hamısı təqsirsiz boşdayanma sayılır və 169-cu maddəyə əsasən 2/3 ödəniş qaydasına tabedir.
Əgər işin dayanması Əmək Məcəlləsinin 169-cu maddəsinin 3-cü hissəsinə əsasən birbaşa işçinin intizamı pozması, qaydaları tapdaması və ya avadanlığı sıradan çıxarması səbəbindən baş veribsə, həmin müddət üçün ona heç bir əməkhaqqı ödənilmir. Boşdayanma dövründə rəhbərlik Əmək Məcəlləsinin 62-ci və 169-cu maddələrinin ruhuna uyğun olaraq işçilərin iş yerində olmasını məqsədəuyğun saymayaraq onları müvəqqəti olaraq evə göndərə bilər.
İşçinin evə göndərilməsi onun Əmək Məcəlləsinin 128–130-cu maddələrində nəzərdə tutulan ödənişsiz məzuniyyətə çıxarılması demək deyildir və evdə olduğu müddətdə də 169-cu maddəyə əsasən 2/3 ödəniş hüququ tam saxlanılır. İşçini boşdayanma adıyla öz hesabına (ödənişsiz) məzuniyyət ərizəsi yazmağa məcbur etmək Əmək Məcəlləsinin 130-cu maddəsinin tələblərinin və əmək qanunvericiliyinin kobud şəkildə pozulmasıdır.
Bu prosesin hüquqi müstəvidə tanınması üçün işəgötürən Əmək Məcəlləsinin 173-cü maddəsinə və kargüzarlıq qaydalarına uyğun olaraq başlama vaxtını göstərən akt tərtib etməli və rəsmi əmr çıxarmalıdır. Rəsmi əmrdə boşdayanmanın konkret səbəbi, əhatə etdiyi işçilər, onların evə göndərilib-göndərilməməsi və Əmək Məcəlləsinin 169-cu maddəsinə istinadən ödəniş şərtləri dəqiq göstərilməlidir.
İşçinin şifahi şəkildə “iş yoxdur, evə get” deyilərək göndərilməsi və ayın sonunda maaşının kəsilməsi qanunsuzdur; rəsmi əmr olmadıqda bu hal Əmək Məcəlləsinin 172-ci maddəsinə əsasən işəgötürənin təqsiri sayılır və işçiyə maaşı tam (100%) ödənilməlidir. İşəgötürənin alternatif olaraq Əmək Məcəlləsinin 60-cı maddəsinə əsasən işçini onun razılığı olmadan, 1 ay müddətinə müəssisə daxilində başqa işə keçirmək hüququ vardır.
Əmək Məcəlləsinin 60-cı maddəsinin 2-ci hissəsinə əsasən başqa işə keçirildiyi zaman işçiyə yeni iş üzrə əməkhaqqı ödənilir, lakin bu məbləğ onun əvvəlki orta əməkhaqqından az ola bilməz.
