ABŞ-də prezidentlik institutu və hakimiyyətin ötürülməsi mexanizmi hər zaman beynəlxalq diqqət mərkəzində olub. Son günlər isə ABŞ Prezidenti Donald Trampın prezidentlik müddəti başa çatmamış onu kimin əvəz edə biləcəyi ilə bağlı iddialar müzakirələr yaradıb. Məlumata görə, Tramp vitse-prezident Ceyms Devid Vens üçün xüsusi təlimatlar əks olunan məktub hazırlayıb. Bu barədə Ağ Evin Milli Təhlükəsizlik Şurasının terrorla mübarizə üzrə baş direktoru Sebastian Qorka “New York Post” nəşrinə müsahibəsində danışıb.
Maraqlıdır ki, ABŞ prezidentinin belə bir məktub hazırlaması hansı siyasi və hüquqi mesajları verir? Bu addım Tramp administrasiyasında mümkün risklər və ya hakimiyyətin ötürülməsi ssenariləri ilə bağlı ehtimalları gücləndirirmi?
Sfera.az-a bu haqda açıqlama verən politoloq Şəhla Cəlilzadənin sözlərinə əsasən, Trampın siyasi xətti çox zaman onun rəqibləri tərəfindən narazılıqla qarşılanıb və qarşısının alınması üçün müxtəlif hüquqauyğun və ya qeyri-qanuni üsullar istifadə edilib:
“Məsələn, 2019 və 2021-ci illərdə, yəni I prezidentliyi dövründə Trampa qarşı Demokrat konqresmenlər tərəfindən impiçment edilib. Nümayəndələr palatasının qərarı Senatda təsdiqlənmədiyi üçün nəticə verməsə də, Tramp Amerika tarixinə 2 dəfə impiçmentə məruz qalan prezident olaraq düşüb. Hətta ikinci impiçmentdə onun həbsinə dair qərar da yer alırdı, lakin yenə də Senat buna imkan verməyib”.
Ekspert Trampın 2024-cü il seçki kampaniyalarının isə qeyri-qanuni üsullarla məhv edilməyə çalışıldığını xatırladıb və ümumiyyətlə Trampın təhlükəsizliyinin maksimum təmin edildiyini vurğulayıb:
“Məsələn, Ağ Evin kontr-terrorizm üzrə baş direktoru Qorkanın qeyd etdiyi kimi, FBİ tərəfindən həyata keçirilən “Crossfire Hurricane”, “Arctic Frost” kod adlı əməliyyatlar, katoliklərin izlənilməsi və s. bütün bunlar qanuni hakimiyyətə kölgə salmağa xidmət edən qeyri-qanuni davranışlardır. Həmçinin Trampın dəfələrlə sui-qəsdə məruz qaldığını diqqətə çatdıran Qorka bu yaxınlarda jurnalistlərlə nahar yeməyində yaşanan insidenti xatırladıb. Qlobal riskli siyasəti onu ölkə daxilində də həssas siyasi fiqura çevirib. Odur ki, Qorka prezident Trampın hər ehtimala qarşı vitse-prezidentə fövqəladə hal davranışları ilə bağlı təlimat təqdim etdiyini deyib. Aydındır ki, Trampın təhlükəsizliyi maksimum təmin olunur. Xüsusilə Çin səfərində belə bir mesajın ötürülməsi diqqətəlayiqdir. Bu, onun böyük razılaşmalara imza atdığı lakin onları reallaşdırmağa gücü çatmadığı 2017-ci il səfərindən sonra, ilbəil böyüyən qlobal iqtisadi savaş fonunda yeni razılaşma əldə etmək ümidi ilə Çinə etdiyi ilk səfəridir. Odur ki, həm bu, həm İranla müharibə fonunda təhlükəsizlik qayğıları yenə ön plandadır. Həmçinin Trampın belə bir davranışı dərin dövlətçilik ənənələrinə xas ölkələrdə fövqəladə rejimdə hakimiyyətin davamiyyətinin qorunması mesajı olaraq da oxuna bilər”.
