Əməkdar incəsənət xadimi, kinoşünas Ayaz Salayev “Yeni Müsavat”ın suallarını
cavablandırıb.
Müsahibəni təqdim edirik:
-Hazırda Vətən müharibəsinə həsr olunmuş “44” bədii filiminin çəkilişləri davam edir. Filmdən müəyyən treylerlər paylaşılır. İzləyirsinizmi?
-Film hazır olanda baxıb bir söz deyə biləcəyəm. Ümumən, bir fikri deyə bilərəm ki, müharibə maraqlı və cazibəli bir tamaşa üçün səbəb ola bilməz. Tank yananda gözəl yanmır, insan öləndə maraqlı ölmür. Müharibəni macəra filminə, treylərə, məhəbbət əhvalatına çevirmək mənim qəbul edə biləcəyim şey deyil.
–Ayaz bəy, bir məsələni də soruşmaq istərdim. Vətən müharibəsindən xeyli vaxt keçib. Biz fərqli ssenarilərlə çoxsaylı kinolar gözləyirdik, amma hələ ki
belə nümunələr çox deyil. Sizcə, bu nədən qaynaqlanır?
-Azərbaycan kinosu xalqımıza, müharibə mövzusuna, qələbəmizə çox borcludur. Çoxsaylı nümunələri görməməyimiz səviyyə məsələsidir. Burada rəhbərliyi
qınamaq olmaz, kinoya gələn adamların səviyyəsi ilə bağlıdır.
– Səviyyə deyərkən, kimləri nəzərdə tutursunuz? Söhbət rejissorlardan, ssenaristlərdən gedir?
-Bəli. Kinoya ziyalılar gəlməlidir.
–Niyə o ziyalılar yoxdur? Kinomuzda “yarpaq tökümü” baş verir?
-“Yarpaq tökümü” yoxdur, mən ümumiyyətlə, keçmişdə çəkilən filmlərin çoxunun da pərəstişkarı deyiləm. Böyük təəssüf ki, əsil şah əsərlər qıraqda qalır. Bir Azərbaycan filmi var ki, dünya kinosunun ən gözəl əsərləri sırasına daxildir. Bu, dünya kinosunun incisidir. Amma Azərbaycanda heç kimin xəbəri yoxdur. Söhbət “Mavi dənizin sahilində” filmindən gedir. Bu il o filmin yubileyidir. Yazmışdım ki, bu yubileyi həm Rusiyada, həm Türkiyədə, həm də Parisdə təntənə ilə keçirmək lazımdır. Çünki Parisdə o filmi çox sevirlər. Paris kino xadimləri bu filmin böyük pərəstişkarlarıdır. Amma ölkəmizdə heç kimin vecinə olmadı.
–Hazırda kinomuzda yaşlı nəsillə cavan nəslin mübarizəsi gedir. Yəqin ona görə bu film heç kimin yadına düşməyib...
– Bəli, onunla tam razıyam. İndi süni olaraq yaşlı sənətkarlarla gənc sənətçilərin münaqişəsini yaradırlar. Bu, indi yaranmayıb, əvvəldən belədir. Kino şöbəsinin əvvəlki rəhbərləri süni olaraq bunu yaradırdı. Cavanlarla yaşlılar arasında bir qarşıdurma formalaşdırırdılar. Rejissor Vaqif Mustafayev 70 yaşında film çəkir və mən bu filmdən çox şey gözləyirəm.
-Bildiyim qədərilə, siz özünüz də bədii film ssenarisi yazırsınız. İşlər nə yerdədir?
-İllərdir ssenari üzərində işləyirəm. Bu mənim ssenarimdir, proses gedir, yazıram.
-Ayaz bəy, ssenaridə hansı motivlər olacaq?
-Bu haqda hələlik danışmaq istəmirəm. Müharibə mövzusuna aid deyil.
-Bəs, Azərbaycan kinosunun gələcəyi ilə bağlı bir narahatlığınız varmı, yoxsa optimistsiniz?
-Bəli, narahatlığım məhz yaradıcı tərəflə bağlıdır. ARKA-nın indiki rəhbərliyi əlindən gələni edir. Amma məsələ yaradıcı heyətdədir.
– Düşünürsünüz ki, ssenaristlərimiz, rejissorlarımız, aktyorlarımız Azərbaycan kinosunun gələcəyi üçün kifayət qədər potensiala malik deyillər?
– Rejissorlarda, ssenaristlərdə səviyyə problemi var. Onların səviyyəsi yüksək olanda aktyorların da səviyyəsi qalxır.
– Bəs sizcə nə etməliyik, hansı islahatlar aparılmalıdır?
– Bilmirəm, vəziyyət mürəkkəbdir. Bu islahatlardan asılı deyil, adamların
səviyyəsindən asılıdır.
– Şəfiqə Məmmədovanın AKİ-yə sədr seçilməsini dəstəkləyənlər və əleyhinə çıxanlar oldu. Siz isə mövqe bildirmədiniz.
– Mən o İttifaqın üzvü deyiləm, ora mənim üçün maraqlı deyil. Nəyə görə? Vaxtilə dəfələrlə demişdim ki, ittifaqlar birləşsə, mən oradan çıxacağam. Birləşəndən sonra elə həmin gün çıxdım, indi heç bir əlaqəm yoxdur.
– Əvvəllər yaradıcı dərnəklər var idi. Onlar aktyorların, yaradıcı adamların cəlb edilməsi baxımından mühüm idi. Bəs indi niyə yoxdur?
– Cavan olanda o imkanı mənə vermədilər, indi bu haqda düşünmürəm. Bunu etmək üçün yaşım keçib.
– Sanki bir qədər ruhdan düşmüsünüz…
-Yox, kim deyir ruhdan düşmüşəm? Ruhdan düşmək mənlik deyil. Ruhdan düşməyə heç vaxtım olmayıb, olmayacaq da. Məsələ özümdə deyil, ətrafdadır. Mən başqa mühitdə formalaşmışam, püxtələşmişəm. Gənc yaşımda Moskvaya getdim və Kinematoqrafiya İnstitutunda təhsil aldım. Gözümü orada açmışam, ona görə mən ruhdan düşə bilmərəm.
