Qida zəhərlənmələrinin sayının artması hallarının şahidi oluruq. Sizcə, bu cür kütləvi zəhərlənmələrin əsas səbəbləri nələrdir? Problem daha çox məhsulların keyfiyyəti, düzgün saxlanma və hazırlanma qaydalarının pozulması, yoxsa qida obyektlərində nəzarət mexanizmlərinin zəifliyi ilə bağlıdır?
Mövzu ilə bağlı Gündəm24.az -a danışan qida təhlükəsizliyi hərəkatının rəhbəri, sağlam qidalanma mütəxəssisi Məhsəti Hüseynova maraqlı fikirlər səsləndirib. O, bildiribki, Son illərdə kütləvi zəhərlənmələrinin sayının çox olmasının səbəbi bir çox hallarda qida məhsulunun düzgün hazırlanmaması və ya saxlama şəraitinə əməl edilməməsi ola bilər. Eyni zamanda temperatur rejiminin pozulması ən böyük risklərdən biridir. Xüsusilə də isti havalarda hazırlanan yeməyin otaqda uzun müddət qalması bakteriyaların çoxalmasına əlverişli şərait yaradır. Digər məsələ isə çarpaz çirklənmə riskidir ki, burada çiy ətlə təmasda olan doğrama lövhələrinin, sətlərin, istifadə olunan digər vasitələrin vaxtı-vaxtında yuyulmaması, həmin vasitələrlə hazırlanan tərəvəzlərin, salatların və bir çox digər qidaların istifadə olunması da mikroorqanizmlərin birbaşa çarpaz çirklənməyə səbəb olmasına gətirib çıxarır.
Digər bir məsələ isə qidaların kifayət qədər bişirilməməsi, xüsusilə ət və süd məhsulları, eləcə də yumurtanın yaxşı bişirilməməsindən qaynaqlanır ki, bu məhsullar mütləq şəkildə yaxşı bişirilməlidir. Ətin daxili temperaturu 70 dərəcəni keçməlidir ki, bu da onun tərkibində əgər zərərli bakteriyalar varsa onların məhv olmasına gətirib çıxarda bilər. Eləcə də məhsulları istifadə edərkən soyducuda, soyuq zəncir prinsipində saxlanılmalı olan qidalar var ki, bunlar 0-4 dərəcə arasında saxlanılmalıdır. Kremli məhsullar, mayonezli, yumurtalı məhsulların tez-tez otaq temperaturunda uzun müddət qalması, daha sonra soyudulması belə bu riski minimuma endirmir. Ona görə bu məqamlara da diqqət etmək lazımdır.
Məhsul alarkən son istifadə tarixinə, qablaşmanın bütövlüyünə, saxlanma temperaturuna, məhsulun görünüşünə də baxmaq əsas məsələlərdən biridir. Bəzən düşünürlər ki, az xoşa gəlməz qoxu varsa, xüsusilə də ətdə, bişirsəm bu problem keçəcək, amma mikrobların bəziləri istiyə olur.
Xüsusilə salatlar hazırlanarkən mayonezli salatların hazırlanmasında çiy və bişmiş tərəvəzlərin, yumurtanın, ətin olması, riskli məhsulların hamısının bir araya gəlməsi və soyuq zəncir prinsipinin qorunmaması belə həmin məhsulun tərkibində mikroorqanizmlərin və bakteriyaların çoxalmasına, əlverişli şərait yaradır ki, bu da problemin digər tərəfidir. Və bir çox hallarda eyni qidanı qəbul edən bəzi insanlarda qusma, ishal, ürək bulanma, görmənin pozulması, bu kimi zəhərlənmə əlamətləri görünsə də, immunsistemi yuxarı olan insanlarda bəzən bu əlamətlər özünü göstərmir, amma onlarda da həzm sisteminin pozulması başlayır. 5 yaşdan aşağı uşaqlar, yaşlılar, xroniki xəstəliyi olanlar, hamilə və südverən qadınlar hər zaman yüksək risk qrupundadır ki, bu insanlar daha diqqətli olmalıdır və mütləq əsas diqqət olunacaq məqam qidanı alarkən etibarlı, mənşəyi məlum olan yerdən almaq, doğru şəkildə saxlamaq, çiy və bişmiş məhsulları bir-birindən ayırmaq, qidanı kifayət qədər bişirmək və hazırlayarkən sanitar-gigiyena qaydalarına da düzgün şəkildə əməl etmək ən vacib amillərdəndir.
Çünki qida zəhərlənməsi bir çox hallarda kütləvi məclislərin, toy və yas mərasimlərinin nəzarət olunmayan yerlərdə hazırlandıqda bəzini düşünürlər ki, özləri keyfiyyətli məhsulu alıblar və temperatur rejimini diqqət almadan hazırlayırlar ki, bu da keyfiyyətli məhsulu öz əlləri ilə məhvitmələrinə gətirib çıxarır.
Qida zəhərlənmələrinin böyük bir hissəsi kütləvi məclislərdə — toy və yas mərasimlərində, xüsusən də sanitariya və gigiyena qaydalarına nəzarət olunmayan şəraitdə yemək hazırlandıqda baş verir. İnsanların çoxu elə düşünür ki, keyfiyyətli və təzə məhsul almaq zəhərlənmənin qarşısını almaq üçün kifayətdir. Lakin hazırlıq və saxlanma zamanı temperatur rejiminə, təhlükəsizlik qaydalarına diqqət yetirilmədikdə, ən keyfiyyətli məhsul belə sağlamlıq üçün ciddi təhlükəyə çevrilir. Başqa sözlə, məhsul nə qədər keyfiyyətli olursa-olsun, düzgün emal və saxlanma şəraiti olmadıqda insanlar öz əlləri ilə qidanı yararsız və zərərli hala gətirirlər.
Gündəm24.az
İlkin Şirinov
