Qərbi Azərbaycan kəndləri – Qızılkənd
Qızılkənd tarixi Göyçə mahalının Basarkeçər rayonunda yerləşən qədim Azərbaycan kəndlərindən biri olub. Kəndin qədim adı Babacan olub və 1946-cı ildən Qızılkənd adlandırılıb. Mənbələrdə Qızılkənd adı məhz Babacan kəndinin sonrakı adı kimi göstərilir.
Babacan adı 1728-ci ildə tərtib edilmiş “İrəvan əyalətinin icmal dəftəri”ndə, həmçinin Qafqazın beşverstlik xəritəsində qeydə alınıb. Kənd Babacan dərəsində yerləşib. Toponimin yaranması mülkədar Babacanın adı ilə əlaqələndirilir. Bəzi tədqiqatlarda isə ad “Kitabi-Dədə Qorqud” dastanında adı çəkilən Baybecanla əlaqələndirilir.
Kəndin ərazisi qədim tarixi-mədəni izlərlə də zəngin olub. Mənbələrdə Babacan kəndinin mərkəzində və Şımpır çayının sağ sahilində yerləşən Yolaşan adlı ərazidə III–V əsrlərə aid kitabəli daşların və xaçdaşların olduğu bildirilir.
Qızılkəndin yaxınlığında Qaradaş ziyarətgahı da yerləşib. XIX–XX əsrlərə aid edilən bu ziyarətgah Babacan və Cil kəndlərinin sərhədində yerləşən müqəddəs ocaq kimi tanınıb. Yerli əhali tərəfindən ziyarət edilən məkan kəndin mənəvi yaddaşında xüsusi yer tutub.
Kəndin əhalisi uzun müddət əsasən azərbaycanlılardan ibarət olub. Statistik məlumatlarda Babacan kəndində 1873-cü ildə 107, 1886-cı ildə 173, 1897-ci ildə 244, 1914-cü ildə 265, 1916-cı ildə 290, 1919-cu ildə isə 265 nəfər azərbaycanlının yaşadığı göstərilir.
1919-cu ildə kəndin azərbaycanlı əhalisi deportasiyaya məruz qalıb. Sonrakı illərdə əhalinin bir hissəsi kəndə qayıtsa da, 1988-ci ildə Qızılkəndin azərbaycanlı sakinləri yenidən doğma yurdlarından deportasiya ediliblər.
Kəndin adı da zamanla bir neçə dəfə dəyişdirilib. 15 iyul 1946-cı ildə Babacan Qızılkənd adlandırılıb. Daha sonra kəndin adı dəyişdirilərək Tsaratağ formasında rəsmiləşdirilib.
Qızılkənd – qədim Babacan adı ilə tanınan, Göyçə mahalının tarixi Azərbaycan kəndlərindən biridir. Kəndin qədim toponimi, tarixi abidələri və burada yaşamış azərbaycanlı nəslinin yaddaşı Qərbi Azərbaycanın tarixi irsinin bir hissəsidir.
