Qırxbulaq mahalı: Qərbi Azərbaycanın unudulmayan yurdu
Qırxbulaq mahalı Qərbi Azərbaycanın qədim yaşayış məskənlərindən biri olub və tarixən İrəvan xanlığının tərkibinə daxil olub. Mahal öz adını ərazidə mövcud olan çoxsaylı bulaqlardan alıb. “Qırxbulaq” sözü Azərbaycan dilində “qırx” və “bulaq” sözlərinin birləşməsindən yaranaraq “çoxlu bulaqlar diyarı” mənasını ifadə edir.
Tarixi mənbələrə görə, 1728-ci ildə Osmanlı İmperiyasının İrəvan əyalətinə daxil olan Qırxbulaq nahiyəsində 30-dan çox kənd mövcud idi. Mahal əsrlər boyu azərbaycanlıların yaşadığı bölgələrdən biri hesab olunub və burada zəngin təsərrüfat, maldarlıq və əkinçilik ənənələri formalaşıb.
Qırxbulaq mahalı şimaldan Axta, şərqdən Göyçə bölgəsi, cənubdan Vedi və Qəmərli, qərbdən isə Əştərək əraziləri ilə həmsərhəd olub. Dağlıq relyefi, buz bulaqları, yaşıl yaylaqları və münbit torpaqları ilə seçilən bu mahal Qərbi Azərbaycanın ən gözəl guşələrindən sayılıb.
XIX əsrin əvvəllərində baş verən Rusiya–İran və Rusiya–Osmanlı müharibələri mahalın taleyinə ciddi təsir göstərib. Tarixi məlumatlara əsasən, həmin dövrdə Qırxbulağın bir çox kəndləri dağıdılıb, sonrakı illərdə isə bölgənin etnik tərkibində dəyişikliklər baş verib. 1830-cu illərdən etibarən əraziyə kənardan erməni ailələrinin köçürülməsi həyata keçirilib.
Sovet hakimiyyəti dövründə Qırxbulaq mahalının inzibati bölgüsü dəyişdirilərək onun ərazisində yeni rayonlar yaradılıb. Buna baxmayaraq, Qırxbulaq mahalı Qərbi Azərbaycanın tarixi-mədəni irsində mühüm yer tutur. Bu gün də mahalın adı minlərlə qərbi azərbaycanlının yaddaşında ata-baba yurdu, zəngin tarix və mədəniyyət beşiyi kimi yaşayır.
Qırxbulaq mahalı təkcə coğrafi məkan deyil, həm də Qərbi Azərbaycan tarixinin, milli yaddaşının və mədəni irsinin ayrılmaz hissəsidir.
Qərbi Azərbaycan İcması Sumqayıt Nümayəndəliyi
Ramiz İsmayılov
