Bəzi market və bazarlarda kiloqramı 3-6 manata olan kolbasa və sosislər satılır. İstehlakçıları narahat edən əsas məqamlardan biri də belə məhsulların üzərində tərkibi barədə məlumatların göstərilməməsidir.
Kiloqramı 3 manata satılan kolbasanı yemək olarmı?
Mövzu ilə bağlı Redaktor.az-a danışan qida eksperti İlkin Şirinov bildirdi ki, kolbasanın tərkibi və onun haqqında istehlakçıya verilən məlumatların düzgünlüyü ciddi müzakirə mövzusudur:
“Ümumiyyətlə, kolbasanın tərkibində olan E kateqoriyalı əlavələrin, yəni qida əlavələri adlandırılan kimyəvi maddələrin hansı faiz nisbətində istifadə edilməsi barədə istehlakçılara heç bir məlumat təqdim olunmur. Məhsulun üzərində də bununla bağlı ətraflı informasiya verilmir. 3 manatlıq, 5 manatlıq məhsullara gəlincə isə, burada ciddi suallar yaranır. Ən ucuz kolbasaların əsasən toyuq ətindən hazırlandığı bildirilir. Lakin bu gün toyuq ətinin kiloqramı 5-6 manata satıldığı halda, 2 manat 50 qəpik, 3 manat və ya 4 manata satılan sosis və kolbasaların hansı ətdən hazırlanması sual doğurur. Belə çıxır ki, bu məhsulların tərkibində toyuq əti deyil, əsasən toyuğun dərisi və müxtəlif mexaniki üsullarla ayrılmış hissələri istifadə olunur. Yəni burada keyfiyyətli toyuq ətindən söhbət gedə bilməz”.
Müsahibimiz əlavə etdi ki, məhsulların tərkibinə müxtəlif kimyəvi əlavələr – rəngləndiricilər, dadlandırıcılar və E kateqoriyalı maddələr qatılır:
“Məsələn, E621 (natrium qlutamat) kimi əlavələrdən geniş istifadə olunur. Bu maddələrin həddindən artıq qəbulu insan sağlamlığı üçün ciddi problemlər yarada, yaddaş pozğunluğuna, hətta dad və iy hissinin zəifləməsinə səbəb ola bilər. Buna baxmayaraq, bu cür əlavələr kolbasa istehsalında geniş tətbiq edilir. Digər bir problem isə odur ki, adətən təhlükəli məhsul insanların qarşısına çıxdıqdan sonra tədbir görülməyə başlanılır. Problem yaranana qədər isə heç bir addım atılmır. Sanki yalnız hansısa hadisə baş verdikdən sonra müdaxilə edilir. Bu məsələdə insanların sağlamlığı ikinci planda qalır, əsas diqqət isə hansı şirkətin daha çox qazanc əldə etməsinə yönəlir”.
Ekspert vurğuladı ki, indiyədək hər hansı bir kolbasa istehsalçısının media nümayəndələri, qida ekspertləri və ya ictimaiyyət üçün “Açıq qapı” günü təşkil etdiyini xatırlamır:
“Heç kim çıxıb demir ki, “gəlin istehsal prosesimizlə tanış olun, hansı ətdən istifadə etdiyimizi, mal və ya toyuq ətinin hansı nisbətdə məhsula qatıldığını öz gözlərinizlə görün”. Təəssüf ki, belə bir şəffaflıq nümunəsi ilə rastlaşmamışıq. Hətta bunu özlərinə bir məsuliyyət kimi də qəbul etmirlər.
Bir başqa məsələ isə yararlılıq müddəti bitmiş məhsulların məhv edilməsidir. İndiyədək hər hansı bir şirkətin istifadəyə yararsız kolbasaları məhv etməsi və bunu ictimaiyyətə açıqlaması ilə bağlı fakt görməmişik. Əksinə, bəzən məhsulların üzərindəki yararlılıq müddətinin dəyişdirilərək yenidən satışa çıxarıldığı barədə iddialar səslənir. Bəzi hallarda məhsullar marketlər tərəfindən geri qaytarılır. Çünki alıcılar məhsulların markalanmasına diqqət yetirir və bir növ nəzarət funksiyasını yerinə yetirirlər. Amma həmin geri qaytarılan məhsulların necə məhv edilməsi barədə şirkətlər ictimaiyyətə heç bir məlumat vermirlər.
Əsas problemlərdən biri də markalanmamış məhsulların satılmasıdır. Kolbasa və sosislər soyuq qida zəncirinə riayət olunmaqla saxlanılmalı və satışa çıxarılmalıdır. Təəssüf ki, bu gün həmin məhsullar küçələrdə, üzərində nə yararlılıq müddəti, nə də markalanması göstərilmədən satılır. Bu satışlar əsasən avtobus dayanacaqlarında, metro çıxışlarında, bazarlarda və həftəsonu yarmarkalarında müşahidə olunur. Xüsusilə bölgələrdə bu hallara daha çox rast gəlinir. Məhsullar günün altında, meyvə yeşiklərinin üzərində nümayiş etdirilərək satışa çıxarılır. İnsanlar bunu alaraq büdcələrinə qənaət etdiklərini düşünsələr də, əslində öz sağlamlıqlarını ciddi risk altına atırlar”.
İ.Şirinov qeyd etdi ki, kolbasa, sosis və bu kimi məhsullardan istifadə ediləcəksə, onları etibarlı satış məntəqələrindən almaq daha məqsədəuyğundur:
“Hərçənd mən özüm bu məhsullardan istifadə etmirəm və yaxınlarıma da tövsiyə etmirəm. Çünki onların tərkibindəki kimyəvi maddələrin insanlarda müəyyən asılılıq yaratdığı dəfələrlə müşahidə olunub. Bunun nəticəsidir ki, bəzən uşaqlar kolbasa və sosis yeməyə alışır, hətta onlardan doymur və bu məhsullar onlarda bir növ vərdiş, hətta asılılıq formasında formalaşır”.
