Məlum olduğu kimi, ölkəmizin bir çox rayonunda yasda yemək verilməsi ilə bağlı qadağalar, məhdudiyyətlər tətbiq edilib. Ağdaş, Şirvan, Sabirabad, Saatlı, Samux, Biləsuvar, Quba, Kürdəmir, Şamaxı kimi bölgələrdə ağsaqqalların və din xadimlərinin qərarı ilə ehsan süfrələrində isti yeməklər yığışdırılıb, yalnız çay süfrəsi saxlanılıb. Lakin paytaxt Bakıda hələ də bu qayda tətbiq edilməyib, yaslarda yemək kütləvi şəkildə verilməkdə davam edir. Bakıya da bu qadağa tətbiq edilə bilərmi? Və nə üçün hələ də bu qayda Bakıda yoxdur?
NOCOMMENT.az xəbər verir ki, Azərbaycanın regionlarında israfçılığın qarşısını almaq və vətəndaşların çətin günündə üzərlərinə düşən maliyyə yükünü azaltmaq məqsədilə başladılan “sadə ehsan” hərəkatı ölkə miqyasında genişlənsə də, paytaxt Bakı bu mütərəqqi tendensiyadan kənarda qalmaqda davam edir. Bölgələrdə icma bələdiyyələri, ağsaqqallar və dindarların yekdil qərarları ilə yas məclisləri yalnız çay, xurma və limonla məhdudlaşdırıldığı halda, paytaxtın mərasim evlərində hələ də lüks menyular, rəqabət və dəbdəbəli ehsan süfrələri açılır. Sosial şəbəkələrdə və parlament səviyyəsində Bakıdakı bu israfçılıq kəskin tənqid olunsa da, paytaxt mühitinin fərqli sosioloji və iqtisadi strukturu vahid bir qadağanın tətbiqini çətinləşdirir və bu köhnə vərdişlərin yaşamasını şərtləndirir.
Məsələ ilə bağlı NOCOMMENT.az-a danışan ilahiyyatçı alim Kamil Kərimov qeyd edib ki, yas mərasimlərində təmtəraqlı yemək süfrələrinin açılması İslam dininin əsas fəlsəfəsinə, eləcə də insani mənəviyyata tamamilə ziddir, lakin Bakıda bu ənənənin qırılmamasının arxasında dərin sosial-psixoloji faktorlar dayanır: “Biz illərdir qışqırırıq ki, dində üç, yeddi, qırx adı altında belə ağır yemək məclisləri yoxdur. Əksinə, Peyğəmbərimizin (s.ə.s) sünnəsinə görə, yaxınını itirən ailəyə 3 gün ərzində qonşular, qohumlar yemək bişirib gətirməlidir, nəinki yas sahibi gələn yüzlərlə qonağa qulluq etməlidir. Rayonlarda bu adətin asanlıqla ləğv edilməsinin səbəbi oradakı icma strukturunun möhkəmliyidir. Bölgədə hamı bir-birini tanıyır, ağsaqqalın, imamın sözü keçərlidir. Biri qərarı pozduqda ictimai qınaq işə düşür. Amma Bakı nəhəng bir meqapolisdir, burada insanlar fərdiləşib, qonşu qonşunu tanımır, icma nəzarəti yoxdur. Paytaxtda insanlar qorxurlar ki, yasda isti yemək verməsələr, ətrafdakılar ‘filankəs xəsislik etdi, rəhmətliyə hörmət qoymadı’ deyəcək. Bu zərərli ‘camaat nə deyər?’ sindromu Bakıda israfçılıq bumeranqını daim canlı tutur”.
İlahiyyatçı alimin sözlərinə görə, Bakıda yas süfrələrinin yığışdırılmamasının digər böyük səbəbi bu sahənin paytaxtda rəsmi kommersiya fəaliyyətinə, yəni böyük bir biznes şəbəkəsinə çevrilməsidir: “Bölgələrdə yaslar həyətlərdə, çadırlarda keçirilir və icma qərar verən kimi çadır sahibi yemək bişirmir. Bakıda isə nəhəng mərasim evləri fəaliyyət göstərir. Bu obyektlər xüsusi rəqəmsal marketinq və lüks menyular tətbiq edirlər; adambaşına 15-20 manatdan başlayan qiymətlər təklif olunur. Bu bəzi işbazlar üçün böyük gəlir mənbəyidir və onlar bu sistemin dəyişməsində maraqlı deyillər. Vətəndaş doğmasını itirəndə dəfn işləri ilə məşğul olmaq əvəzinə, təlaş içində mərasim evinin borcunu necə ödəyəcəyini, haradan kredit götürəcəyini düşünür. Bakıya bu qadağanın tətbiq edilməsi yalnız şifahi tövsiyələrlə mümkün olmayacaq. Paytaxtda mərhələli şəkildə inzibati addımlar atılmalı, mərasim evlərinə dövlət səviyyəsində standart ‘çay menyusu’ məcburiyyəti qoyulmalıdır. İnsanlar rəhmətliyin ruhuna hörməti qarın doyurmaqla deyil, dua etməklə, ehtiyacı olan yetimlərə, kasıblara gizli əl tutmaqla göstərməlidirlər. Bu sahədə ciddi maarifçilik işləri ilə yanaşı, qəti hüquqi mexanizmlər tətbiq olunmasa, Bakı yollarında və məclislərində bu mənəvi aşınma və süni dəbdəbə yarışı davam edəcək”.
