Yaxın Şərqdə gərginliyin pik həddə çatdığı bir vaxtda, Tehranın müharibəni dayandırmaq üçün irəli sürdüyü şərtlər regionun gələcək taleyini müəyyən edən əsas amilə çevrilib.
İranın ali dini lideri Müctəba Xameneinin hərbi müşaviri, SEPAH-ın keçmiş komandanı Möhsün Rzayi rəsmi Tehranın geri çəkilməyəcəyi üç əsas şərti açıqlayıb: müharibə dəymiş ziyanın ödənilməsi, bütün iqtisadi sanksiyaların tamamilə aradan qaldırılması və ABŞ-nin İranın daxili işlərinə qarışmayacağına dair rəsmi zəmanət verməsi.
Rzayi bu şərtləri “xalqın və silahlı qüvvələrin ortaq qərarı” kimi təqdim edərək, ABŞ-ni onilliklərdir İran iqtisadiyyatını boğmaqda ittiham edib. Onun iddiasına görə, Vaşinqtonun əsas planı İranı beş hissəyə bölmək və strateji neft əyalətlərini mənimsəməkdir. Qeyd edək ki, fevralın 28-də Əli Xameneinin öldürülməsindən sonra bölgədə hərbi əməliyyatlar daha da intensivləşib. Prezident Donald Tramp Hörmüz boğazının açılması üçün Tehranla “yaxşı danışıqlar” aparıldığını bildirsə də, İran tərəfi hələlik hər hansı birbaşa təması qətiyyətlə inkar edir.
Məsələ ilə bağlı NOCOMMENT.az-a danışan siyasi şərhçi Asif Şəkərli qeyd edib ki, Möhsün Rzayinin dilə gətirdiyi şərtlər Tehranın hərbi dalandan çıxış üçün irəli sürdüyü maksimum tələblərdir:
“İran rəhbərliyinin irəli sürdüyü bu üç şərt əslində real sülh təklifindən ziyadə, həm daxili auditoriyanı sakitləşdirmək, həm də beynəlxalq masada qiyməti qaldırmaq məqsədi daşıyır. Xüsusilə Müctəba Xameneinin rəhbərliyə gəlişindən sonra bu tip sərt bəyanatların verilməsi rejimin zəifləmədiyini göstərmək cəhdidir. Lakin iqtisadi sanksiyaların tam aradan qaldırılması və dəymiş ziyanın ödənilməsi kimi tələblər indiki şəraitdə ABŞ və İsrail tərəfindən qəbul edilən görünmür.
Rzayinin ölkənin beş hissəyə bölünməsi barədə xəbərdarlığı isə İran daxilindəki etnik gərginliyin və separatizm qorxusunun hansı səviyyədə olduğunun etirafıdır. Trampın Hörmüz boğazı ilə bağlı nikbin bəyanatları göstərir ki, pərdəarxası müəyyən təmaslar var, lakin İranın hələ də rəsmi şəkildə inkar siyasəti yürütməsi hərbi elitadakı fikir ayrılıqlarından xəbər verir. Bu şərtlər yerinə yetirilmədikcə, enerji müharibəsi fazası daha da kəskinləşəcək və regionun hava məkanının qapalı qalması qlobal logistikaya ağır zərbələr vurmağa davam edəcək”.
