Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Mariya Zaxarovanın Cənubi Qafqazla bağlı son açıqlaması birmənalı qarşılanmayıb. Zaxarova Azərbaycan, Rusiya və Ermənistan arasında əldə edilən üçtərəfli razılaşmaların aktuallığını itirmədiyini, sülh prosesi üçün Moskvanın vasitçiliyinin zəruri olduğunu bildirib.
Bu bəyanat Kremlin Cənubi Qafqazdakı mövcud proseslərə yenidən nəzarət etmək cəhdinin açıq siqnalı kimi qiymətləndirilir. Regiondan sürətlə sıxışdırılan və təsir alətləri zəifləyən Moskva, indi üçtərəfli razılaşmalara istinad edərək prosesləri öz orbitinə qaytarmağa çalışır.
Zaxarovanın bəyanatının real təsir gücü nə qədərdir? Moskva regionda dəyişməkdə olan geosiyasi mənzərəni çevirməyə qadir olub-olmadığını göstərə biləcəkmi?
Gündəm24.az Globalinfo.az-a istinadən xəbər verir ki, beynəlxalq münasibətlər üzrə ekspert Əziz Əlibəyli deyib ki, Rusiyanın Cənubi Qafqazda nüfuzunu artırmaq cəhdləri artıq dərhal hiss olunur:
“Ukrayna cəbhəsində baş verən dəyişikliklər bu nəticəni gözlənilən etmişdi. Məlum olduğu kimi, Rusiyanın Ukraynadakı uğursuzluqları Cənubi Qafqazda güc balansına təsir göstərir. Bundan isə Avropa İttifaqı (Aİ) və ABŞ istifadə edirdi. Moskva artıq regionda yaranmış yeni reallıq fonunda geri dönüş etməyə çalışır. Ən güclü alət kimi isə “3+3” formatını nəzərdən keçirir. Əslində, bu, təsadüfi deyil. Kreml görür ki, tək başına regionda geri dönüş etməyi bacarmayacaq, buna görə də digər maraqlı qüvvələri – İran və Türkiyəni – bu formata qataraq təsir imkanını artırmağa çalışır.
Əziz Əlibəyli
Təbii ki, Rusiya nəzarəti əldə saxlamaq istəyir. Yəni digər qüvvələri prosesə cəlb etsə də, özünü daha üstün mövqedə görmək niyyətindədir. Məsələn, Zaxarova açıqlamasında “3+3” formatını inkişaf etdirməyin zərurliyini vurğuladı, həmçinin Bakı və İrəvanın növbəti görüş tarixini müəyyən etməsini bildirdi.
Məsələ ondadır ki, “3+3” platforması əvvəlcə region problemlərinin həlli üçün nəzərdə tutulmuşdu. Regiondan kənar qüvvələr isə prosesə daxil edilmirdi. Lakin indi reallıq dəyişib. Rusiya İran və Türkiyəni prosese qataraq Bakı ilə İrəvanı sıxışdırmağa çalışır. Lakin Azərbaycanın qurduğu möhkəm sistem var və artıq bununla razılaşmaq inandırıcı deyil. Digər tərəfdən, İran üçün də bu addım müəyyən ağrılı nəticələr doğura bilər”.
