Tələbələr üçün şərtlər sərtləşdirilir — Təhsil ekspertindən ÖNƏMLİ AÇIQLAMA
Elm və Təhsil Nazirliyi ali və orta ixtisas təhsili müəssisələrinin tələbələrinə şamil olunan köçürülmə və bərpa qaydalarını rəsmən sərtləşdirib. Yeni qaydalara əsasən, tələbələrin yalnız təhsil aldıqları dildə ixtisas dəyişməsinə icazə veriləcək, təkrar ali təhsil alanların isə ixtisas və ya universitet dəyişməsi tamamilə məhdudlaşdırılacaq. Bununla yanaşı, xüsusi qabiliyyət tələb edən sahələrə transferlər üçün minimal bal şərti gətirilib və xaricdən Azərbaycana köçürülmə mexanizmləri ciddi nəzarətə götürülüb.
Oxu24.com xəbər verir ki, mövzu ilə bağlı təhsil eksperti İlqar Orucov bu dəyişikliklərin ali təhsil sistemində keyfiyyətin artırılmasına verəcəyi töhfələrdən danışıb və mühüm məqamlara toxunub.
Ekspert İlqar Orucov saytımıza açıqlamasında bildirib ki, bu addımı sadəcə inzibati qadağalar kimi yox, ali təhsildə kəmiyyətdən keyfiyyətə keçid strategiyasının tərkib hissəsi kimi qiymətləndirmək lazımdır:
“Elm və Təhsil Nazirliyi tərəfindən tələbələrin köçürülməsi və bərpası qaydalarının sərtləşdirilməsi ölkənin ali təhsil mühitində uzun müddətdir gözlənilən struktur dəyişikliklərinin rəsmi qərar formasıdır”.
Tələbələrin yalnız təhsil aldıqları dildə transferinə icazə verilməsinin önəmini vurğulayan ekspert, bunun akademik bərabərliyi qoruyan ən vacib addım olduğunu qeyd edib:
“Təcrübələr göstərirdi ki, rus və ya ingilis dili bölmələrindən Azərbaycan dili bölməsinə (və ya əksinə) edilən köçürmələr bütövlükdə mühazirələrin səviyyəsini aşağı salırdı. Müəllim auditoriyanı zəif dil bazasına uyğunlaşdırmaq üçün elmi terminologiyalardan qaçmaq məcburiyyətində qalırdı.
Dil bariyeri olan tələbənin zəif göstəriciləri çox vaxt onun intellektual səviyyəsini yox, sadəcə dil bilgisizliyini əks etdirirdi. Yeni qayda bu süni disbalansı aradan qaldıraraq tələbənin qiymətləndirilməsinə ədalətli yanaşmanı təmin edəcək”.
İkinci ali təhsil alanların davamlı yerdəyişməsinin universitetlərin planlamasını çətinləşdirdiyini deyən İ.Orucov, yeni qadağanın nizam-intizam yaradacağını bildirib:
“Bu qərar ilk növbədə dövlət və universitet planlamasının sabitləşməsinə xidmət edəcək. Davamlı yerdəyişmələr universitetlərin strateji akkreditasiya və kvota planlamasını faktiki olaraq iflic edirdi. İkinci ali təhsilə üz tutan şəxs artıq əmək bazarının tələblərini bilən, formalaşmış bir fərddir. Yeni qərar tələbələri ilk gündən daha rasional və hədəfəyönümlü seçim etməyə məcbur edəcək, təhsil müəssisələrini isə sınaq meydançası olmaqdan xilas edəcək”.
Yaradıcı və idman yönümlü ixtisaslara transfer zamanı minimal bal şərtinin qoyulması barədə danışan ekspert bu sahələrin nüfuzunun qorunmalı olduğunu vurğulayıb:
“Əvvəllər fundamental elmlər üzrə kəsilən və ya aşağı nəticə göstərən tələbələr bəzən bu ixtisasları universitet sistemində qalmaq üçün bir keçid mərhələsi kimi istifadə edirdilər. Memarlıq, dizayn və incəsənət sahələrində baza hazırlığı və istedadı olmayan tələbə qrupunun ümumi tədris tempini aşağı salmasının qarşısı alınacaq. Bal şərti sahəvi peşəkarlığı zəmanət altına alır”.
İlqar Orucov xaricdən köçürülmələrin sərtləşdirilməsini yerli imtahan sisteminin nüfuzunun qorunması baxımından ən radikal və doğru addım adlandırıb:
“Dövlət İmtahan Mərkəzinin (DİM) imtahanlarında minimal bal toplaya bilməyən, lakin xaricdə reytinqsiz və sadə sənəd qəbulu (məsələn, attestatla) olan müəssisələrə daxil olub, bir ildən sonra yerli universitetlərə transfer olanların yaratdığı kölgə iqtisadiyyatı və qeyri-bərabərlik bununla bitir.
Bu qərar daxildə şəffaf və çətin imtahan verərək yer qazanan tələbələrin mənəvi hüquqlarını qoruyur və milli qiymətləndirmə sisteminin reputasiyasını gücləndirir. Universitetlərin “qəbul olmaq asandır, bitirmək rahatdır” yanaşmasından çıxması xaricdə oxuya bilməyib geri qayıtmaq istəyən tələbələrin təhsili asan bir yol kimi görməsinin qarşısını alacaq”.
Sonda ekspertin sözlərinə görə, qəbul edilən bu qərarlar ali təhsili diplom satışı və ya administrativ manipulyasiya platformasından çıxararaq real rəqabət müstəvisinə daşıyacaq:
“Qaydaların sərtləşməsi qısa müddətdə müəyyən tələbə qrupları arasında narazılıq yaratsa da, orta və uzunmüddətli perspektivdə Azərbaycan məzunlarının əmək bazarındakı rəqabətədavamlılığını kəskin şəkildə artıracaq. Universitetlər tələbə axınını tənzimləməyə yox, daxili keyfiyyəti yüksəltməyə fokuslana biləcəklər”.
