Azərbaycanın müdafiə və hərbi-texniki sahədə beynəlxalq tərəfdaşlıqları müxtəlif istiqamətlər üzrə inkişaf edir.
Türkiyə ilə strateji müttəfiqlikdən əlavə, Pakistan, İsrail, İtaliya və Özbəkistanla əlaqələr də ölkənin hərbi imkanlarının gücləndirilməsi, təcrübə mübadiləsi və yeni texnologiyalara çıxış baxımından diqqət çəkir.
Gündəm24.az Sfera.az-a istinadən xəbər verir ki, bu ölkələrlə əməkdaşlığın formatı və miqyası fərqlidir. Bəzi tərəfdaşlarla hərbi-texniki əlaqələr və müdafiə texnologiyaları ön plana çıxır, digərləri ilə isə birgə təlimlər, hərbi təhsil və müdafiə qurumları arasında təcrübə mübadiləsi əsas yer tutur.
İsrail: hərbi texnologiyalar üzrə əsas tərəfdaşlardan biri
Azərbaycanın İsraillə hərbi-texniki əməkdaşlığı uzun müddətdir davam edir. İki ölkənin müdafiə qurumları arasında keçirilən görüşlərdə hərbi-texniki və hərbi təhsil sahələrində əlaqələrin genişləndirilməsi müzakirə olunur. 2025-ci ilin mayında Azərbaycan müdafiə naziri Zakir Həsənovun İsrailə səfəri zamanı da bu istiqamətlər üzrə əməkdaşlığın gələcək perspektivləri nəzərdən keçirilib.
İsrailin müdafiə sənayesi pilotsuz uçuş aparatları, müşahidə və radar sistemləri, eləcə də digər hərbi texnologiyalar üzrə imkanları ilə seçilir. Azərbaycan üçün bu istiqamətdə əməkdaşlıq müasir texnologiyalara çıxış və müdafiə imkanlarının inkişafı baxımından əhəmiyyət daşıyır.
Bununla belə, mövcud hərbi-texniki əlaqələri avtomatik olaraq birgə istehsal layihələrinin həyata keçirilməsi kimi qiymətləndirmək olmaz. Belə layihələrin miqyası və nəticələri konkret müqavilələrdən asılıdır.
Pakistan: hərbi təcrübə və texniki əməkdaşlıq
Azərbaycanın Pakistanla müdafiə sahəsində əlaqələri strateji tərəfdaşlıq çərçivəsində inkişaf edir. Tərəflər hərbi-texniki əməkdaşlıq, hərbi təhsil, birgə təlimlər və müdafiə sənayesi sahəsində əlaqələrin genişləndirilməsi imkanlarını müzakirə edirlər.
2026-cı ilin avqustunda Bakıda Azərbaycan və Pakistan müdafiə qurumları arasında işçi qrupunun 12-ci iclası keçirilib. Görüşdə ikitərəfli hərbi əməkdaşlığın mövcud vəziyyəti və gələcək inkişaf perspektivləri müzakirə olunub.
Pakistanla əməkdaşlıq Azərbaycanın hərbi qulluqçularının təcrübə mübadiləsi, müxtəlif təlimlərdə iştirakı və müdafiə sahəsində texniki əlaqələrinin inkişafı baxımından əhəmiyyətlidir. Bununla yanaşı, iki ölkə arasında konkret birgə istehsal proqramlarının mövcudluğu barədə danışarkən rəsmi təsdiqlənmiş layihələrə əsaslanmaq vacibdir.
İtaliya: hərbi-texniki əlaqələr və Avropa istiqaməti
Azərbaycanın İtaliya ilə müdafiə sahəsində əlaqələri də inkişaf edir. 2026-cı ilin aprelində müdafiə naziri Zakir Həsənovun İtaliyaya səfəri zamanı hərbi, hərbi-texniki və hərbi təhsil sahələrində əməkdaşlığın perspektivləri müzakirə olunub.
İyulda İtaliya Müdafiə Nazirliyinin Milli Silahlanma direktoru Cakinto Ottaviani ilə keçirilən görüşdə də hərbi-texniki əməkdaşlıq və təcrübə mübadiləsi məsələləri diqqət mərkəzində olub. Oktyabrda isə iki ölkənin 2026-cı il üçün ikitərəfli hərbi əməkdaşlıq planı çərçivəsində Bakıda axtarış-xilasetmə üzrə ekspert görüşü keçirilib.
İtaliya ilə əməkdaşlıq Azərbaycanın Avropa ölkələri ilə müdafiə əlaqələrinin genişləndirilməsi, hərbi təcrübənin öyrənilməsi və texniki sahələrdə qarşılıqlı əlaqələrin inkişafı baxımından əhəmiyyət daşıyır. Bununla belə, hərbi əməkdaşlığın konkret müdafiə sənayesi layihələrinə çevrilməsi ayrıca razılaşmalardan asılıdır.
Özbəkistan: regional tərəfdaşlıq və birgə imkanlar
Azərbaycanın Özbəkistanla müdafiə sahəsində əməkdaşlığı son illərdə fəallaşıb. Tərəflər hərbi təhsil, təcrübə mübadiləsi, birgə təlimlər və hərbi-texniki əlaqələrin inkişafı istiqamətində əməkdaşlıq edirlər.
2026-cı il sentyabrın 30-da Bakıda Azərbaycan və Özbəkistanın müdafiə nazirləri 2027-ci il üçün ikitərəfli hərbi əməkdaşlıq planını imzalayıblar. Görüş zamanı hərbi, hərbi təhsil və hərbi-texniki sahələrdə əlaqələrin gələcək inkişafı müzakirə olunub.
Özbəkistanın müdafiə sənayesi də müxtəlif məhsullar, o cümlədən pilotsuz sistemlər, əks-pilotsuz texnologiyalar, aviasiya avadanlıqları və fərdi qoruyucu vasitələr istehsal edir. Bu baxımdan tərəflər arasında təcrübə mübadiləsi və sənaye əlaqələrinin inkişafı üçün imkanlar mövcuddur. Lakin konkret birgə istehsal layihələrinin mövcudluğu ayrıca təsdiq edilməlidir.
Azərbaycan üçün əsas üstünlük nə ola bilər?
Müdafiə sahəsində müxtəlif ölkələrlə əməkdaşlıq Azərbaycanın texnoloji seçimlərini genişləndirmək, hərbi kadrların hazırlığını gücləndirmək və yerli müdafiə sənayesinin imkanlarını inkişaf etdirmək baxımından faydalı ola bilər.
Burada əsas məsələ yalnız xaricdən hazır məhsulların alınması deyil. Uzunmüddətli perspektivdə texnologiya transferi, yerli müəssisələrin istehsal proseslərinə cəlb edilməsi, texniki mütəxəssislərin hazırlanması və birgə elmi-tədqiqat layihələri daha böyük əhəmiyyət daşıya bilər.
Eyni zamanda, hərbi əməkdaşlıq münasibətlərinin genişlənməsi bütün tərəfdaşlarla eyni səviyyədə inteqrasiya demək deyil. Ölkələrin ixrac qaydaları, texnologiya ötürülməsinə dair məhdudiyyətləri, maliyyə imkanları və strateji prioritetləri konkret layihələrin həyata keçirilməsinə təsir göstərir.
Nəticə etibarilə, İsrail, Pakistan, İtaliya və Özbəkistanla əməkdaşlıq Azərbaycanın müdafiə imkanlarının müxtəlif istiqamətlərdə inkişafına töhfə verə bilər. Bu tərəfdaşlığın real iqtisadi və texnoloji nəticələri isə hansı sahələrdə konkret müqavilələrin imzalanmasından, yerli istehsalın genişləndirilməsindən və texnologiya mübadiləsinin səviyyəsindən asılı olacaq.
